Aardrijkskunde · Groep 6

Ideeën voor actief leren

Duurzame Ontwikkelingsdoelen (SDG's)

Actief leren werkt goed bij de SDG’s omdat leerlingen door concrete handelingen de abstracte begrippen direct kunnen ervaren. Door lokaal en mondiaal aan de slag te gaan, zien ze hoe deze doelen hun eigen leven raken en voelen ze zich betrokken bij wereldwijde oplossingen.

• SLO Kerndoelen en Eindtermen
• SLO: Basisonderwijs - Mens en samenleving
• SLO: Basisonderwijs - Ruimte

• 30–60 min
• Duo's → Hele klas
• 4 activiteiten

Activiteit 01

• Legpuzzelmethode
• 45 min · Kleine groepjes

Stationsrotatie: SDG-Iconen Verkennen

Richt zes stations in met posters van SDG's, inclusief feitenkaarten en lokale voorbeelden. Groepen bezoeken elk station, noteren relevante problemen en mogelijke oplossingen, en delen daarna met de klas. Sluit af met een gezamenlijke mindmap van verbanden.

Analyseer de onderlinge verbanden tussen verschillende Duurzame Ontwikkelingsdoelen.

Facilitatietip

Zorg dat elke station bij de SDG-Iconen Verkennen een echte lokale situatie toont, zoals een schoolplein met zwerfafval voor SDG 14 of een energiezuinig lokaal gebouw voor SDG 11.

Waar je op moet letten

Geef elke leerling een kaartje met het icoon van een SDG. Vraag hen om in één zin uit te leggen welk probleem dit SDG aanpakt en één voorbeeld te noemen van een lokale actie die hieraan kan bijdragen.

• Begrijpen
• Analyseren
• Evalueren
• Relatievaardigheden
• Zelfmanagement

Activiteit 02

• Legpuzzelmethode
• 30 min · Duo's

Paarwerk: Verbanden Kaarten

Deel kaarten met SDG's uit aan paren. Laat ze pijlen tekenen tussen doelen die met elkaar verbonden zijn, met uitleg waarom. Bespreken in kring: hoe beïnvloedt één doel een ander?

Verklaar hoe lokale acties kunnen bijdragen aan het bereiken van mondiale SDG's.

Facilitatietip

Geef bij de Verbanden Kaarten per paar een set kaarten met zowel SDG’s als concrete problemen, zodat ze zelf de verbindingen moeten leggen.

Waar je op moet letten

Stel de vraag: 'Hoe kan het dat een klein project op onze school, zoals het scheiden van afval, helpt bij het oplossen van een groot probleem in de wereld?' Laat leerlingen in kleine groepjes brainstormen en hun ideeën delen.

• Begrijpen
• Analyseren
• Evalueren
• Relatievaardigheden
• Zelfmanagement

Activiteit 03

• Legpuzzelmethode
• 60 min · Kleine groepjes

Groepsproject: Lokaal SDG-Plan

Groepen kiezen één SDG en ontwerpen een school- of buurtproject, inclusief stappen, materialen en impactmeting. Presenteren ze hun plan aan de klas met posters. Voer één idee uit als vervolg.

Ontwerp een project dat zich richt op het aanpakken van een specifiek SDG in de eigen gemeenschap.

Facilitatietip

Stimuleer bij het Lokaal SDG-Plan leerlingen om een actieplan te maken dat ook daadwerkelijk uitvoerbaar is, zoals een schooltuin voor SDG 2 of een afvalscheidingssysteem voor SDG 12.

Waar je op moet letten

Toon afbeeldingen van verschillende lokale situaties (bv. een schoolplein met veel zwerfafval, een energiezuinig huis, een groente-abonnement). Vraag leerlingen om aan te geven welk SDG hierbij past en waarom.

• Begrijpen
• Analyseren
• Evalueren
• Relatievaardigheden
• Zelfmanagement

Activiteit 04

• Legpuzzelmethode
• 40 min · Hele klas

Whole Class: Actie-Audit

De hele klas inventariseert duurzame gewoontes op school via een checklist. Bespreek resultaten en stel één groepsactie voor, zoals een inzamelactie voor SDG 12.

Analyseer de onderlinge verbanden tussen verschillende Duurzame Ontwikkelingsdoelen.

Facilitatietip

Laat bij de Actie-Audit leerlingen eerst zelf observaties doen voordat je de discussie op gang brengt, bijvoorbeeld door een wandeling over het schoolplein met een checklist.

Waar je op moet letten

Geef elke leerling een kaartje met het icoon van een SDG. Vraag hen om in één zin uit te leggen welk probleem dit SDG aanpakt en één voorbeeld te noemen van een lokale actie die hieraan kan bijdragen.

• Begrijpen
• Analyseren
• Evalueren
• Relatievaardigheden
• Zelfmanagement

Enkele opmerkingen over deze eenheid onderwijzen

Begin met de SDG’s die dichtbij de leerlingen staan, zoals schoon water (SDG 6) of gezond eten (SDG 3), om abstracte doelen tastbaar te maken. Vermijd te veel theorie en laat leerlingen vooral zelf ontdekken door middel van onderzoek en groepsoverleg. Onderzoek toont aan dat leerlingen beter leren wanneer ze actief betrokken zijn bij het oplossen van echte problemen, in plaats van alleen te luisteren naar uitleg.

Succesvolle leerlingen herkennen de SDG-icoontjes, kunnen voorbeelden koppelen aan concrete situaties en begrijpen hoe kleine acties bijdragen aan grotere doelen. Ze kunnen verbanden leggen tussen verschillende SDG’s en hun eigen rol in deze uitdagingen benoemen.

---

Pas op voor deze misvattingen

• Tijdens de stationsrotatie SDG-Iconen Verkennen, let op leerlingen die denken dat SDG’s alleen voor arme landen gelden.

  Benadruk bij elk station dat de SDG’s ook in Nederland spelen, zoals bij SDG 13 (klimaat) of SDG 1 (armoedebestrijding), door lokale voorbeelden te laten zien op de stations.

• Tijdens het groepsproject Lokaal SDG-Plan, let op leerlingen die denken dat lokale acties geen invloed hebben op mondiale problemen.

  Laat leerlingen in hun project eerst een keten van effecten schetsen, bijvoorbeeld hoe minder voedselverspilling (SDG 12) bijdraagt aan SDG 2 (geen honger) wereldwijd, om het cumulatieve effect duidelijk te maken.

• Tijdens de Verbanden Kaarten, let op leerlingen die denken dat alle SDG’s los van elkaar staan.

  Moedig leerlingen aan om visuele verbindingen te maken tussen kaarten, zoals tussen SDG 6 (schoon water) en SDG 3 (gezondheid), om de onderlinge relaties te ontdekken via peer-teaching.

---

Methodes gebruikt in dit overzicht

• Legpuzzelmethode