Lesgeven met Legpuzzelmethode: Complete gids voor de klas

De Jigsaw-methode is in 1971 ontwikkeld door sociaalpsycholoog Elliot Aronson als antwoord op de raciale spanningen in de gefuseerde scholen van Austin, Texas. Zijn inzicht was simpel maar krachtig: als elke leerling informatie bezit die de anderen nodig hebben, verandert de sociale dynamiek fundamenteel. Competitie wordt samenwerking. Uitsluiting wordt onproductief.

De structuur: de klas wordt verdeeld in kleine groepen, en elk groepslid krijgt een ander deel van de leerstof. Daarna gaan leerlingen naar "expertgroepen" van mensen die hetzelfde deel bestudeerden. In de expertgroep verdiepen ze hun begrip. Vervolgens keren ze terug naar hun oorspronkelijke groep en onderwijzen ze de anderen. Niemand heeft alle informatie; iedereen is onmisbaar.

Wat Aronson ontdekte, en wat later onderzoek bevestigde, is dat interdependentie het beste haalt uit leerlingen die normaal gesproken langs elkaar heen leven in een klas. In een diverse klas is jigsaw een van de weinige structuren die samenwerking over sociale grenzen heen actief afdwingt, in plaats van te hopen dat die vanzelf ontstaat.

In het Nederlandse onderwijsstelsel, waar Burgerschap en Diversiteit steeds meer aandacht krijgen, is jigsaw ook om die reden waardevol. Het SLO wijst op het belang van ervaringsgerichte vormen van inclusie: niet als theorie, maar als praktijk in de klas.

Inhoudelijk werkt jigsaw het best bij stof die zich laat opdelen in samenhangende maar afzonderlijke segmenten: hoofdstukken van een boek, aspecten van een historisch tijdperk, onderdelen van een wetenschappelijk vraagstuk. De methode vereist zorgvuldige voorbereiding van de deelmaterialen en expliciete instructie in hoe je anderen onderwijst, dat is een vaardigheid op zichzelf.