Wiskunde · Groep 3

Ideeën voor actief leren

Optellen en Aftrekken tot 100: Tientallen Passeren

Actief leren werkt bij dit onderwerp omdat leerlingen door beweging en manipulatie de abstracte sprongen naar tientallen beter begrijpen. Fysieke activiteiten zoals spelletjes en stationrotaties maken het splitsen van getallen tastbaar, waardoor strategieën niet alleen worden onthouden maar ook toegepast kunnen worden.

• SLO Kerndoelen en Eindtermen
• SLO: Basisonderwijs - Getallen en bewerkingen
• SLO: Basisonderwijs - Strategisch rekenen

• 20–40 min
• Duo's → Hele klas
• 4 activiteiten

Activiteit 01

• Genummerde hoofden samen
• 25 min · Duo's

Kaartspel: Tientallen Sprint

Deel kaarten uit met sommen zoals 27 + 5. In paren lost het snelst op door splitsen en legt de strategie uit. Winnaar scoort een punt. Wissel rollen na 10 sommen.

Verklaar hoe het splitsen van het tweede getal helpt bij het passeren van de tientallen.

Facilitatietip

Tijdens Tientallen Sprint, moedig leerlingen aan om hardop te vertellen welk deel van het getal ze eerst gebruiken om bij het tiental te komen, zodat ze hun strategie expliciet maken.

Waar je op moet letten

Geef leerlingen een kaartje met de som 37 + 5. Vraag hen om de som op te lossen en kort uit te leggen welke stappen ze hebben genomen om het tiental te passeren.

• Onthouden
• Begrijpen
• Toepassen
• Relatievaardigheden
• Zelfmanagement

Activiteit 02

• Genummerde hoofden samen
• 40 min · Kleine groepjes

Stationrotatie: Splitsstations

Richt vier stations in: splitskaarten sorteren, getallenlijn springen met pionnen, blokken stapelen voor sommen, en somontwerpen tekenen. Groepen rouleren elke 7 minuten en noteren één strategie per station.

Analyseer de overeenkomsten tussen het passeren van de 10 en het passeren van een tiental.

Facilitatietip

Bij Splitsstations, loop rond en vraag leerlingen om hun splitsing aan je uit te leggen met de materialen, zodat je hun denkproces direct kunt volgen en corrigeren.

Waar je op moet letten

Schrijf de som 42 - 4 op het bord. Vraag leerlingen om met hun vingers aan te geven hoeveel ze van het getal 4 moeten splitsen om eerst bij 40 te komen. Bespreek vervolgens de oplossing klassikaal.

• Onthouden
• Begrijpen
• Toepassen
• Relatievaardigheden
• Zelfmanagement

Activiteit 03

• Genummerde hoofden samen
• 30 min · Hele klas

Getallenlijn Rally: Klasbreed

Teken een grote getallenlijn op de vloer. Roep sommen als 32 - 4 en laat kinderen in teams springen naar het antwoord terwijl ze hun strategie roepen. Noteer teamscores op het bord.

Ontwerp een strategie om een som als 48+6 op te lossen.

Facilitatietip

Bij Getallenlijn Rally, leg de nadruk op het 'springen' van het tiental en vraag leerlingen om hun bewegingen op de getallenlijn te beschrijven.

Waar je op moet letten

Zet de som 28 + 6 op het bord. Vraag: 'Hoe kun je dit getal splitsen om makkelijker te rekenen? Welk deel van het getal gebruik je eerst om bij het volgende tiental te komen?' Luister naar de verschillende antwoorden en strategieën.

• Onthouden
• Begrijpen
• Toepassen
• Relatievaardigheden
• Zelfmanagement

Activiteit 04

• Genummerde hoofden samen
• 20 min · Duo's

Somontwerper Paren

In paren bedenkt één kind een som over tientallen, de ander lost op met splitsen en tekent het. Wissel en bespreek effectieve strategieën. Verzamel beste voor klassenmuur.

Verklaar hoe het splitsen van het tweede getal helpt bij het passeren van de tientallen.

Facilitatietip

Bij Somontwerper Paren, observeer hoe leerlingen sommen ontwerpen en vraag hen om hun strategie te delen met hun partner om conceptueel begrip te versterken.

Waar je op moet letten

Geef leerlingen een kaartje met de som 37 + 5. Vraag hen om de som op te lossen en kort uit te leggen welke stappen ze hebben genomen om het tiental te passeren.

• Onthouden
• Begrijpen
• Toepassen
• Relatievaardigheden
• Zelfmanagement

Enkele opmerkingen over deze eenheid onderwijzen

Begin met concrete materialen zoals blokken of getalkaarten om het splitsen van getallen fysiek te maken. Laat leerlingen eerst binnen de 20 oefenen met tientallen passeren, zodat ze de strategie al kennen voordat ze naar grotere getallen gaan. Vermijd het aanleren van regeltjes die ze moeten onthouden; richt je op het ontwikkelen van eigen strategieën door ze te laten experimenteren en vergelijken. Onderzoek toont aan dat leerlingen die hun eigen strategieën mogen ontdekken, deze beter onthouden en toepassen.

Succesvolle leerlingen kunnen tientallen passeren door het tweede getal splitsen en verwoorden welke stappen ze nemen. Ze passen deze strategie toe in verschillende contexten en leggen uit waarom splitsen efficiënter is dan tellen vanaf nul.

---

Pas op voor deze misvattingen

• Tijdens Tientallen Sprint zien leerlingen vaak dat tellen vanaf nul de snelste manier lijkt.

  Laat leerlingen tijdens het spel kaarten trekken en vraag hen om eerst het tiental te bereiken voordat ze verder tellen. Vergelijk de tijd die ze nodig hebben bij tellen versus splitsen en bespreek welke strategie efficiënter is.

• Tijdens Splitsstations denken sommige leerlingen dat aftrekken over tientallen hetzelfde is als terugtellen naar nul.

  Gebruik de manipulatieblokken bij dit station om te laten zien dat je eerst teruggaat naar het tiental en dan verder gaat. Laat leerlingen hardop verwoorden hoe ze splitsen om hun begrip te versterken.

• Tijdens Somontwerper Paren generaliseren leerlingen dat tientallen passeren alleen werkt bij sommen met een getal hoger dan 5.

  Stel de opdracht bij dit station zo in dat leerlingen sommen met variabele getallen ontwerpen, zoals 44 + 3 of 39 + 5. Laat hen deze sommen uitwisselen met peers en bespreek welke strategieën werken voor welke sommen.

---

Methodes gebruikt in dit overzicht

• Genummerde hoofden samen