Wiskunde · Groep 3

Ideeën voor actief leren

Optellen en Aftrekken met Tientallen

Actief leren werkt goed voor dit onderwerp omdat tientallen abstract kunnen zijn. Door te bewegen, te bouwen en te spelen krijgen leerlingen een concrete voorstelling van getalstructuren. Dit versterkt hun basisbegrip en maakt sommen met tientallen tastbaar en begrijpelijk.

• SLO Kerndoelen en Eindtermen
• SLO: Basisonderwijs - Getallen en bewerkingen
• SLO: Basisonderwijs - Basisvaardigheden rekenen

• 20–35 min
• Duo's → Hele klas
• 4 activiteiten

Activiteit 01

• Circuitmodel
• 25 min · Duo's

Getallenrek Springen: Tientallen Optellen

Teken een groot getallenrek op de vloer met krijt. Laat paren sommen zoals 20 + 30 roepen; één kind start bij het eerste getal en springt tientallen vooruit, de ander controleert. Wissel rollen na drie sommen en bespreek voorspellingen.

Verklaar hoe het rekenen met tientallen lijkt op het rekenen met eenheden.

Facilitatietip

Tijdens Getallenrek Springen laat je leerlingen hardop tellen terwijl ze springen, zodat het ritme van tientallen benadrukt wordt.

Waar je op moet letten

Geef elke leerling een kaartje met een som, bijvoorbeeld '20 + 50 = ?' of '80 - 30 = ?'. Vraag hen het antwoord op te schrijven en kort uit te leggen hoe ze tot het antwoord kwamen, waarbij ze het woord 'tiental' gebruiken.

• Onthouden
• Begrijpen
• Toepassen
• Analyseren
• Zelfmanagement
• Relatievaardigheden

Activiteit 02

• Circuitmodel
• 35 min · Kleine groepjes

Blokken Stapelen: Aftrekken met Tientallen

Geef groepjes stapelblokken in tientallen (bijv. 50 blokken). Laat ze 40 aftrekken door torens te bouwen en te ontmantelen, terwijl ze het restant tellen. Noteer sommen op een whiteboard en vergelijk met getallenrek.

Analyseer hoe het getallenrek kan helpen bij het visualiseren van sommen met tientallen.

Facilitatietip

Bij Blokken Stapelen geef je leerlingen precies 60 blokken en vraag je hen om stapels van 10 te maken voordat ze aftrekken.

Waar je op moet letten

Houd een getallenrek of blokken in de klas. Stel een som voor, bijvoorbeeld '40 + 10'. Vraag leerlingen om dit op het getallenrek te laten zien en het antwoord te noemen. Doe dit ook voor een aftreksom.

• Onthouden
• Begrijpen
• Toepassen
• Analyseren
• Zelfmanagement
• Relatievaardigheden

Activiteit 03

• Circuitmodel
• 30 min · Kleine groepjes

Kaartspel Voorspellen: Tientallen Sommen

Maak kaarten met sommen zoals 30 + 20. In kleine groepen leggen kinderen kaarten om en voorspellen antwoorden mentaal, dan controleren met vingers of blokken. Winnaar van ronde kiest volgende kaart.

Voorspel het antwoord van een som met tientallen zonder deze uit te rekenen.

Facilitatietip

In Kaartspel Voorspellen gebruik je kaarten met tientallen en laat je leerlingen in tweetallen samenwerkend sommen voorspellen.

Waar je op moet letten

Vraag de leerlingen: 'Hoe is 30 + 40 hetzelfde als 3 + 4? En hoe is het anders?' Laat ze hun antwoorden vergelijken en bespreken waarom het rekenen met tientallen makkelijker kan worden als je het vergelijkt met eenheden.

• Onthouden
• Begrijpen
• Toepassen
• Analyseren
• Zelfmanagement
• Relatievaardigheden

Activiteit 04

• Circuitmodel
• 20 min · Hele klas

Klaslijn Ren: Snelle Tientallen

Plak getallen op de grond in een lijn. Roep sommen; hele klas rent naar startgetal en telt tientallen door te wijzen. Herhaal met aftrekken en laat kinderen sommen bedenken.

Verklaar hoe het rekenen met tientallen lijkt op het rekenen met eenheden.

Facilitatietip

Bij Klaslijn Ren zet je een getallenlijn tot 100 neer en laat je leerlingen in een estafettevorm sprongen van tientallen maken.

Waar je op moet letten

Geef elke leerling een kaartje met een som, bijvoorbeeld '20 + 50 = ?' of '80 - 30 = ?'. Vraag hen het antwoord op te schrijven en kort uit te leggen hoe ze tot het antwoord kwamen, waarbij ze het woord 'tiental' gebruiken.

• Onthouden
• Begrijpen
• Toepassen
• Analyseren
• Zelfmanagement
• Relatievaardigheden

Enkele opmerkingen over deze eenheid onderwijzen

Ervaren leraren benadrukken dat tientallen niet apart moeten worden geleerd, maar altijd als groepjes van tien. Vermijd het tellen vanaf nul bij tientallen, want dit ondermijnt strategisch rekenen. Gebruik altijd materialen zoals getallenrekken of blokken om de tien-eenhedenstructuur visueel te maken en te bespreken in de klas. Laat leerlingen hun strategieën hardop verwoorden tijdens groepsgesprekken, zodat misvattingen direct worden gecorrigeerd.

Succesvol leren zie je wanneer leerlingen tientallen als groepen van tien herkennen en toepassen in sommen. Ze kunnen uitleggen hoe 20 + 30 werkt zonder van nul af te tellen, en ze gebruiken materialen zoals getallenrekken of blokken om hun antwoorden te onderbouwen.

---

Pas op voor deze misvattingen

• Tientallen zijn helemaal anders dan eenheden en moet je apart tellen.

  Tijdens Getallenrek Springen laat je leerlingen zien dat 20 + 30 hetzelfde werkt als 2 + 3, maar dan met nullen. Gebruik het getallenrek om de sprongen van 10 te visualiseren en bespreek met de klas hoe het tellen van tientallen hetzelfde is als tellen met eenheden, maar dan met grotere stappen.

• Je moet altijd vanaf nul tellen bij sommen met tientallen.

  Tijdens Klaslijn Ren laat je leerlingen direct sprongen van tientallen maken op de getallenlijn, bijvoorbeeld van 20 naar 50. Benadruk dat ze niet stap voor stap hoeven te tellen, maar gebruik de lijn om de sprongen zichtbaar te maken en te oefenen met mentale berekeningen.

• Aftrekken met tientallen gaat altijd met lenen, net als bij eenheden.

  Tijdens Blokken Stapelen geef je leerlingen stapels van 10 blokken en vraag je hen om groepen weg te halen. Laat zien dat 80 - 30 hetzelfde is als 8 stapels van 10 blokken eraf halen, zonder lenen. Bespreek in tweetallen waarom lenen hier niet nodig is.

---

Methodes gebruikt in dit overzicht

• Circuitmodel