Nederlands · Klas 1 VWO

Ideeën voor actief leren

Gespreksvaardigheid en Interviewen

Actief leren werkt bij dit thema omdat gespreksvaardigheid en interviewen alleen effectief verbeteren door directe oefening en reflectie. Leerlingen leren het beste door het uit te proberen, fouten te maken en feedback te ontvangen in een veilige setting.

• SLO Kerndoelen en Eindtermen
• SLO: Voortgezet onderwijs - Gespreksvaardigheid
• SLO: Voortgezet onderwijs - Luistervaardigheid

• 15–40 min
• Duo's → Hele klas
• 4 activiteiten

Activiteit 01

• Expertpanel
• 20 min · Duo's

Paarwerk: Open Vragen Oefenen

Deelleerlingen in paren in. De ene stelt drie open vragen over hobby's van de ander, noteert antwoorden en vraagt door met 'Kun je daar meer over vertellen?'. Wissel rollen na 5 minuten en bespreek wat werkte.

Analyseer hoe open vragen zorgen voor een diepgaander gesprek.

Facilitatietip

Tijdens Paarwerk: Open Vragen Oefenen, loop rond en luister bewust naar de kwaliteit van de vragen en de reacties, zonder direct te interrumperen.

Waar je op moet letten

Leerlingen interviewen elkaar over een vooraf bepaald onderwerp (bijvoorbeeld: 'Mijn favoriete hobby'). Na afloop beoordelen ze elkaars interview op basis van: 1) Gebruik van minstens drie open vragen. 2) Minstens één keer effectief doorvragen. 3) Een correcte mondelinge samenvatting van de belangrijkste punten van de partner. Ze geven elkaar feedback op een gestructureerd formulier.

• Begrijpen
• Toepassen
• Analyseren
• Evalueren
• Zelfmanagement
• Relatievaardigheden

Activiteit 02

• Expertpanel
• 30 min · Kleine groepjes

Kleingroepen: Rollenspel Interview

Vorm groepen van vier: twee interviewen elkaar over schoolervaringen, twee observeren en geven feedback op doorvragen en samenvatten. Wissel rollen na 10 minuten en deel inzichten plenair.

Verklaar op welke manier je kunt doorvragen zonder de gesprekspartner te intimideren.

Facilitatietip

Bij Rollenspel Interview, zorg dat elke kleine groep een duidelijke rolverdeling heeft, inclusief een observator die specifieke feedback kan geven.

Waar je op moet letten

Geef leerlingen een korte tekst waarin een (gespreks)situatie wordt beschreven. Vraag hen: 1) Welke vraag in de tekst had opener gekund en hoe? 2) Wat is één manier waarop de luisteraar actief luisteren had kunnen tonen? Schrijf de antwoorden op een kaartje.

• Begrijpen
• Toepassen
• Analyseren
• Evalueren
• Zelfmanagement
• Relatievaardigheden

Activiteit 03

• Expertpanel
• 40 min · Hele klas

Hele Klas: Gastinterview Simulatie

Kies een 'gastspreker' uit de klas. De rest bereidt vijf open vragen voor, voert het interview uit en vat samen. Stem af op effectiviteit via klassikale reflectie.

Verklaar hoe je een gesprek mondeling samenvat om misverstanden te voorkomen.

Facilitatietip

Voor Gastinterview Simulatie, bereid de klas voor door vooraf te bespreken welke open vragen en doorvraagtechnieken ze willen toepassen.

Waar je op moet letten

Stel een reeks stellingen over interviewtechnieken (bijvoorbeeld: 'Een gesloten vraag is altijd beter om informatie te krijgen'). Leerlingen geven aan of ze het eens of oneens zijn en geven kort aan waarom. Dit kan klassikaal met handopsteken of individueel op een whiteboard.

• Begrijpen
• Toepassen
• Analyseren
• Evalueren
• Zelfmanagement
• Relatievaardigheden

Activiteit 04

• Expertpanel
• 15 min · Individueel

Individueel: Zelfreflectie Opname

Leerlingen nemen een kort interview met zichzelf op over een persoonlijk doel, analyseren open vragen en samenvatting. Deel één inzicht met een buur.

Analyseer hoe open vragen zorgen voor een diepgaander gesprek.

Facilitatietip

Bij Zelfreflectie Opname, geef leerlingen een checklist met concrete criteria waar ze op moeten letten tijdens het terugluisteren.

Waar je op moet letten

Leerlingen interviewen elkaar over een vooraf bepaald onderwerp (bijvoorbeeld: 'Mijn favoriete hobby'). Na afloop beoordelen ze elkaars interview op basis van: 1) Gebruik van minstens drie open vragen. 2) Minstens één keer effectief doorvragen. 3) Een correcte mondelinge samenvatting van de belangrijkste punten van de partner. Ze geven elkaar feedback op een gestructureerd formulier.

• Begrijpen
• Toepassen
• Analyseren
• Evalueren
• Zelfmanagement
• Relatievaardigheden

Enkele opmerkingen over deze eenheid onderwijzen

Deze vaardigheden leren leerlingen het beste door eerst de theorie kort uit te leggen, direct te oefenen in een veilige setting en daarna te reflecteren op hun eigen handelen. Vermijd lange uitleg; leerlingen moeten het vooral zelf doen. Onderzoek toont aan dat feedback direct na de oefening het meest effectief is, dus plan korte momenten in voor reflectie na elke activiteit.

Succesvolle leerlingen tonen dat ze open vragen kunnen formuleren, doorvragen met respect en gesprekken actief kunnen samenvatten. Ze passen deze technieken toe in verschillende situaties en geven elkaar constructieve feedback.

---

Pas op voor deze misvattingen

• Tijdens Paarwerk: Open Vragen Oefenen, hoor ik leerlingen zeggen dat open vragen altijd langere antwoorden geven.

  Tijdens deze activiteit laat je leerlingen in tweetallen oefenen met het stellen van open vragen en doorvragen, en vraag je hen om te letten op het effect van hun vragen op de reacties van de ander. Zo ontdekken ze zelf dat open vragen meer detail uitlokken, maar dat doorvragen essentieel is.

• Tijdens Rollenspel Interview, denken leerlingen dat doorvragen altijd intimiderend overkomt.

  Tijdens deze activiteit oefenen leerlingen in kleine groepen met het gebruik van signalen zoals knikken en neutrale gezichtsuitdrukkingen om door te vragen. De observator let specifiek op deze non-verbale signalen en geeft feedback over hoe ze de gesprekspartner op hun gemak stellen.

• Tijdens Zelfreflectie Opname, geloven leerlingen dat samenvatten alleen aan het eind van een gesprek nodig is.

  Tijdens deze activiteit luisteren leerlingen naar hun eigen opname en markeren ze momenten waarop ze een samenvatting hadden kunnen geven om misverstanden te voorkomen. Zo leren ze dat samenvatten een continu proces is tijdens het gesprek.

---

Methodes gebruikt in dit overzicht

• Expertpanel