Activiteit 01
Fossiel maken: Afdrukken in klei
Geef zachte klei aan groepjes en laat kinderen afdrukken maken met schelpen, bladeren of plastic dieren. Druk stevig aan, laat 10 minuten drogen en bespreek hoe sediment dit afsluit. Groepen presenteren hun 'fossiel'.
Wat is een fossiel en hoe kan jij er een herkennen?
FacilitatietipGeef tijdens 'Fossiel maken' precieze instructies voor het indrukken van voorwerpen in klei en laat leerlingen stapsgewijs vertellen wat ze doen.
Waar je op moet lettenGeef elke leerling een afbeelding van een object. Vraag hen om te noteren of het een fossiel is en waarom wel of niet, en om één woord te noemen dat het ontstaansproces beschrijft.
OnthoudenBegrijpenToepassenRelatievaardighedenZelfmanagement
Volledige les genereren→· · ·
Activiteit 02
Fossielenjacht: Opgraven in zandbak
Verstop gipsen fossielreplica's in een grote zandbak met lagen. Kinderen graven voorzichtig met kwasten en scheppen, noteren bevindingen op een vel. Bespreek hoe erosie fossielen blootlegt.
Welke dieren zijn lang geleden op aarde geleefd en zijn nu verdwenen?
FacilitatietipZet bij 'Fossielenjacht' een timer en vraag leerlingen om na het opgraven kort te bespreken welke fossielen ze vonden en waarom ze denken dat ze daar lagen.
Waar je op moet lettenToon twee verschillende fossielen (bijvoorbeeld een schelp en een afdruk van een blad). Stel de vraag: 'Hoe vertellen deze twee fossielen ons iets anders over het leven van vroeger?' Laat leerlingen hun antwoorden vergelijken en aanvullen.
OnthoudenBegrijpenToepassenRelatievaardighedenZelfmanagement
Volledige les genereren→· · ·
Activiteit 03
Tijdlijn bouwen: Van dinosaurus tot nu
Knip dierenkaarten en plak ze op een lange strook papier in chronologische volgorde. Kinderen plaatsen uitgestorven dieren en bespreken waarom ze verdwenen. Voeg eigen tekeningen toe.
Vertel hoe een fossiel ontstaat als een dier of plant in de grond terechtkomt.
FacilitatietipHelp leerlingen bij 'Tijdlijn bouwen' om eerst globale periodes te ordenen voordat ze individuele gebeurtenissen plaatsen, om overzicht te creëren.
Waar je op moet lettenLaat leerlingen in tweetallen een paar replica fossielen onderzoeken. Vraag hen om voor elk fossiel te benoemen welk deel van een dier of plant het zou kunnen zijn en hoe het waarschijnlijk in de grond terechtkwam.
OnthoudenBegrijpenToepassenRelatievaardighedenZelfmanagement
Volledige les genereren→· · ·
Activiteit 04
Fossielverhalen: Vertellen in kring
Elk kind kiest een fossiel en bedenkt een verhaal over het dier. Vertel om de beurt in de kring, met tekening. Anderen stellen vragen over ontstaan.
Wat is een fossiel en hoe kan jij er een herkennen?
FacilitatietipStimuleer bij 'Fossielverhalen' dat leerlingen hun verhaal beginnen met een fossiel dat ze zelf hebben gemaakt of gevonden, zodat het persoonlijk wordt.
Waar je op moet lettenGeef elke leerling een afbeelding van een object. Vraag hen om te noteren of het een fossiel is en waarom wel of niet, en om één woord te noemen dat het ontstaansproces beschrijft.
OnthoudenBegrijpenToepassenRelatievaardighedenZelfmanagement
Volledige les genereren→Enkele opmerkingen over deze eenheid onderwijzen
Ervaren leerkrachten benadrukken het belang van tastbaar materiaal en directe ervaring bij dit thema, omdat fossielen abstracte concepten zoals tijd en uitsterving concreet maken. Vermijd te veel theorie voorafgaand aan de activiteiten; kinderen leren het beste door zelf te doen en daarna pas te verduidelijken. Gebruik vergelijkingen met dagelijkse situaties, zoals het maken van een afdruk in nat zand, om het proces van fossilisatie te illustreren.
Succesvol leren zie je wanneer leerlingen fossielen herkennen, kunnen uitleggen hoe ze ontstaan en verbanden leggen tussen uitgestorven en huidige soorten. Ze beschrijven niet alleen wat ze zien, maar ook waarom het belangrijk is en hoe het past in een groter verhaal.
Pas op voor deze misvattingen
Tijdens de activiteit 'Fossielenjacht' letten op het volgende:
Laat leerlingen tijdens de opgraving niet alleen dinosaurusschedels zoeken, maar leg nadruk op diversiteit door ook plantafdrukken, schelpen of voetafdrukken op te nemen. Bespreek na afloop welke soorten fossielen ze vonden en waarom die even waardevol zijn.
Tijdens de activiteit 'Fossiel maken' letten op het volgende:
Benadruk dat leerlingen na het maken van hun afdruk een paar dagen moeten wachten voordat ze het 'fossiel' opgraven. Bespreek vervolgens waarom het zo lang duurt voordat echte fossielen ontstaan en hoe druk en mineralen daarbij een rol spelen.
Tijdens de activiteit 'Tijdlijn bouwen' letten op het volgende:
Laat leerlingen bij het plaatsen van fossielen op de tijdlijn eerst vergelijken hoe uitgestorven dieren eruitzagen ten opzichte van hun moderne familieleden. Stimuleer discussie over evolutie door te vragen welke kenmerken zijn veranderd en waarom.
Methodes gebruikt in dit overzicht