Informatica · Klas 6 VWO

Ideeën voor actief leren

Regels voor Gegevens: AVG en Jouw Rechten

Actief leren past bij dit onderwerp omdat leerlingen de AVG niet alleen moeten begrijpen, maar ook moeten ervaren hoe deze regels hun dagelijks leven raken. Door rollenspellen, casussen en debatten ontdekken ze dat de wet niet abstract is, maar concrete impact heeft op hun privacy en rechten.

• SLO Kerndoelen en Eindtermen
• SLO: Voortgezet onderwijs - Wetgeving
• SLO: Voortgezet onderwijs - Privacy

• 20–45 min
• Duo's → Hele klas
• 4 activiteiten

Activiteit 01

• Rollenspel
• 30 min · Duo's

Rollenspel: AVG-Verzoek Indienen

Deel leerlingen in paren in: één is burger met een klacht, de ander medewerker van een bedrijf. De burger oefent een mondeling verzoek om gegevens in te zien of te verwijderen. Wissel rollen na 10 minuten en laat paren feedback geven op effectiviteit.

Waarom zijn er regels voor het omgaan met persoonlijke gegevens?

Facilitatietip

Laat leerlingen tijdens het rollenspel eerst in tweetallen oefenen met het formuleren van een verzoek, voordat ze het voor de klas presenteren.

Waar je op moet letten

Geef leerlingen een kaartje met een scenario (bijv. 'Een socialmediaplatform vraagt je locatiegegevens'). Vraag hen één AVG-recht te noemen dat hierbij relevant is en kort uit te leggen waarom.

• Toepassen
• Analyseren
• Evalueren
• Sociaal Bewustzijn
• Zelfbewustzijn

Activiteit 02

• Casusanalyse
• 45 min · Kleine groepjes

Casusanalyse: Privacy-Schendingen

Verdeel de klas in kleine groepen en geef elke groep een realistisch scenario, zoals een app die gegevens deelt zonder toestemming. Groepen analyseren welke AVG-rechten geschonden zijn en stellen een actieplan op. Presenteer kort plenair.

Wat zijn jouw rechten volgens de AVG?

Facilitatietip

Geef bij de casusanalyse een stappenplan: eerst feiten ordenen, dan de vraag stellen, en tot slot de AVG-rechten en -plichtingen toepassen.

Waar je op moet letten

Start een klassengesprek met de vraag: 'Waarom is het belangrijk dat jij als burger controle hebt over je eigen gegevens? Geef een voorbeeld van een situatie waarin dit mis kan gaan.' Luister naar de argumenten en koppel deze aan AVG-principes.

• Analyseren
• Evalueren
• Creëren
• Besluitvorming
• Zelfmanagement

Activiteit 03

• Formeel debat
• 40 min · Hele klas

Formeel debat: Privacy versus Gemak

Verdeel de klas in twee kampen voor een debat over 'Moeten apps altijd toestemming vragen voor data?'. Elke kant bereidt argumenten met AVG-regels. Moderator leidt het debat en telt stemmen.

Hoe kun je actie ondernemen als je denkt dat jouw gegevens niet goed worden behandeld?

Facilitatietip

Stel bij het debat duidelijke regels op voor spreektijd en gebruik een timer om de discussie gestructureerd te houden.

Waar je op moet letten

Stel leerlingen drie meerkeuzevragen over de basisprincipes van de AVG, zoals het verschil tussen een persoonsgegeven en niet-persoonsgegeven, of de rol van de AP. Gebruik de antwoorden om begrip te peilen.

• Analyseren
• Evalueren
• Creëren
• Zelfmanagement
• Besluitvorming

Activiteit 04

• Casusanalyse
• 20 min · Individueel

Persoonlijk Data-Audit

Leerlingen maken individueel een lijst van apps en sites die hun data verzamelen. Ze controleren privacy-instellingen en noteren één actie onder de AVG, zoals een verzoek tot verwijdering.

Waarom zijn er regels voor het omgaan met persoonlijke gegevens?

Facilitatietip

Laat leerlingen bij de persoonlijke data-audit eerst een week lang hun eigen gegevensinzage uitvoeren voordat ze de resultaten bespreken.

Waar je op moet letten

Geef leerlingen een kaartje met een scenario (bijv. 'Een socialmediaplatform vraagt je locatiegegevens'). Vraag hen één AVG-recht te noemen dat hierbij relevant is en kort uit te leggen waarom.

• Analyseren
• Evalueren
• Creëren
• Besluitvorming
• Zelfmanagement

Enkele opmerkingen over deze eenheid onderwijzen

Benadruk dat de AVG niet alleen gaat over rechten, maar ook over verantwoordelijkheid. Leerlingen leren het beste door zelf actie te ondernemen, zoals een brief schrijven of een casus analyseren. Vermijd abstracte uitleg zonder context; gebruik altijd voorbeelden uit hun eigen leven. Onderzoek toont aan dat leerlingen kennis beter vasthouden als ze deze kunnen koppelen aan persoonlijke ervaringen.

Succesvolle leerlingen kunnen uitleggen waarom de AVG bestaat en welke rechten ze hebben. Ze passen deze kennis toe in praktijksituaties, zoals een verzoek indienen of een privacy-issue analyseren. Daarnaast tonen ze begrip door te debatteren over de balans tussen gemak en privacy.

---

Pas op voor deze misvattingen

• Tijdens het rollenspel AVG-Verzoek Indienen zien leerlingen vaak alleen grote bedrijven zoals Google als verwerkers van persoonsgegevens.

  Geef leerlingen tijdens het rollenspel een lijst met organisaties uit hun directe omgeving, zoals de lokale sportschool, hun school of een kleine webshop, en laat ze een verzoek formuleren naar een van deze organisaties.

• Tijdens het rollenspel AVG-Verzoek Indienen denken leerlingen dat online gegevens altijd anoniem zijn.

  Laat leerlingen tijdens het rollenspel een voorbeeld gebruiken waarbij gegevens worden gekoppeld aan andere informatie, zoals locatiegegevens die samen met tijdstippen herleidbaar zijn tot een persoon.

• Tijdens het debat Privacy versus Gemak geloven leerlingen vaak dat klachten indienen geen zin heeft.

  Laat leerlingen tijdens het debat voorbeelden zoeken van boetes die de Autoriteit Persoonsgegevens heeft opgelegd, en vraag hen te bedenken hoe deze boetes impact hebben op bedrijven.

---

Methodes gebruikt in dit overzicht

• Rollenspel
• Casusanalyse
• Formeel debat