Informatica · Klas 6 VWO

Ideeën voor actief leren

AI en Creativiteit

Actief leren werkt bij dit onderwerp omdat leerlingen door directe ervaring met AI-tools ontdekken hoe creatieve processen functioneren en waar de grenzen liggen. Door zelf kunst te genereren, muziek te componeren of teksten te schrijven met AI, ervaren ze de nuances tussen menselijke en machinecreativiteit op een manier die abstracte theorie tastbaar maakt.

• SLO Kerndoelen en Eindtermen
• SLO: Voortgezet onderwijs - Kunstmatige Intelligentie
• SLO: Voortgezet onderwijs - Creativiteit

• 25–45 min
• Duo's → Hele klas
• 4 activiteiten

Activiteit 01

• Maker-onderwijs
• 30 min · Duo's

Paarwerk: AI-Kunst Genereren

Laat paren een AI-tool zoals DALL-E gebruiken om kunst te maken op basis van prompts. Ze tekenen daarna zelf een vergelijkbaar werk en vergelijken beide in een tabel: originaliteit, emotie, proces. Sluit af met een korte presentatie.

Kan een computer echt kunst maken of muziek componeren?

Facilitatietip

Stel tijdens het paarwerk bij AI-Kunst Genereren expliciet de vraag: 'Waarom zou je voor deze prompt kiezen? Wat hoop je te bereiken?' om leerlingen te laten nadenken over hun keuzes.

Waar je op moet letten

Stel de klas de vraag: 'Als een AI een schilderij maakt dat emoties oproept bij de kijker, is het dan kunst? Waarom wel of niet?' Laat leerlingen hun antwoorden onderbouwen met verwijzingen naar de kenmerken van menselijke versus AI-creativiteit die ze hebben onderzocht.

• Toepassen
• Analyseren
• Creëren
• Zelfmanagement
• Besluitvorming

Activiteit 02

• Maker-onderwijs
• 45 min · Kleine groepjes

Kleine Groepen: Muziek met AI

Groepen voeren een AI-componist in zoals AIVA en geven prompts voor een melodie. Ze luisteren, noteren verschillen met menselijke composities en remixen het AI-werk met eigen instrumenten. Deel resultaten in de klas.

Hoe kan AI mensen helpen om creatiever te zijn?

Facilitatietip

Geef bij Muziek met AI kleine groepjes een tijdslimiet voor het uitwisselen van ideeën voordat ze een eerste versie genereren, zodat alle stemmen gehoord worden.

Waar je op moet letten

Laat leerlingen in kleine groepen een korte tekst of een afbeelding genereren met behulp van een AI-tool. Vervolgens beoordelen ze elkaars werk op basis van de effectiviteit van de prompt en de originaliteit van de output. Ze geven elkaar feedback met de vraag: 'Wat had beter gekund aan de prompt om een interessanter resultaat te krijgen?'

• Toepassen
• Analyseren
• Creëren
• Zelfmanagement
• Besluitvorming

Activiteit 03

• Maker-onderwijs
• 40 min · Hele klas

Hele Klas: Creativiteitsdebat

Verdeel de klas in voor- en tegenstanders van 'AI is creatiever dan mensen'. Gebruik AI-voorbeelden als bewijs. Moderator leidt rondes met stellingen en stemmingspeiling.

Wat is het verschil tussen menselijke en AI-creativiteit?

Facilitatietip

Zorg bij het Creativiteitsdebat dat leerlingen eerst individueel argumenten noteren voordat ze in debat gaan, zodat iedereen meedoet.

Waar je op moet letten

Vraag leerlingen om op een kaartje één specifiek voorbeeld te noteren van hoe AI hun eigen creatieve proces zou kunnen ondersteunen, en één potentiële beperking of ethisch bezwaar dat ze zien bij het gebruik van AI voor creatieve doeleinden.

• Toepassen
• Analyseren
• Creëren
• Zelfmanagement
• Besluitvorming

Activiteit 04

• Maker-onderwijs
• 25 min · Individueel

Individueel: Tekstgeneratie Reflectie

Leerlingen laten ChatGPT een verhaal genereren op een prompt, herschrijven het zelf en schrijven een reflectie: wat mist AI? Deel anoniem in een klaspad.

Kan een computer echt kunst maken of muziek componeren?

Facilitatietip

Laat bij Tekstgeneratie Reflectie leerlingen hun prompt en output naast elkaar leggen, zodat ze zien hoe kleine aanpassingen grote verschillen maken.

Waar je op moet letten

Stel de klas de vraag: 'Als een AI een schilderij maakt dat emoties oproept bij de kijker, is het dan kunst? Waarom wel of niet?' Laat leerlingen hun antwoorden onderbouwen met verwijzingen naar de kenmerken van menselijke versus AI-creativiteit die ze hebben onderzocht.

• Toepassen
• Analyseren
• Creëren
• Zelfmanagement
• Besluitvorming

Enkele opmerkingen over deze eenheid onderwijzen

Begin met concrete voorbeelden van AI-gegenereerde kunst of muziek, zodat leerlingen een referentiekader hebben. Vermijd te diep in te gaan op technische details van AI-modellen, tenzij leerlingen hier zelf naar vragen. Focus op de ervaring: wat voelt menselijk aan, wat niet, en waarom? Gebruik vergelijkingen met menselijke creativiteit om het gesprek te structureren, zoals 'Een schilder kiest kleuren voor een bepaalde emotie, een AI kiest op basis van statistische patronen.'

Succesvol leren ziet eruit als leerlingen die niet alleen AI-output kunnen beoordelen op originaliteit en effectiviteit, maar ook hun eigen creatieve proces kunnen reflecteren en vergelijken met dat van een AI. Ze formuleren heldere, kritische vragen over de rol van intentie, context en ethiek in creatieve processen.

---

Pas op voor deze misvattingen

• Leerlingen denken dat AI net zo creatief is als mensen.

  Tijdens het paarwerk bij AI-Kunst Genereren laat je leerlingen hun prompts en output vergelijken met elkaars werk. Benadruk dat AI patronen nabootst zonder intentie of emotie, terwijl menselijke kunst vaak een verhaal of gevoel uitdrukt.

• Leerlingen geloven dat AI menselijke kunstenaars volledig kan vervangen.

  Tijdens de kleine groepen bij Muziek met AI laat je leerlingen elkaars muziek beoordelen op originaliteit en context. Bespreek hoe AI afhankelijk is van bestaande muziek en zelf geen nieuwe stijlen of gevoelens kan uitvinden.

• Leerlingen denken dat AI altijd beter werk produceert dan mensen.

  Tijdens de individuele Tekstgeneratie Reflectie vergelijken leerlingen hun eigen tekst met een AI-gegenereerde versie. Ze ontdekken dat kwaliteit afhangt van de prompt en hun eigen creativiteit, niet van de AI zelf.

---

Methodes gebruikt in dit overzicht

• Maker-onderwijs