Informatica · Klas 4 VWO

Ideeën voor actief leren

De Toekomst van het Internet

Actief leren werkt hier omdat leerlingen de toekomst van het internet niet alleen theoretisch hoeven te bestuderen, maar direct moeten toepassen. Door voorspellingen, ontwerpen en debatten simuleren ze realistische scenario’s en ontwikkelen ze kritisch denken over technologie en samenleving.

• SLO Kerndoelen en Eindtermen
• SLO: Voortgezet - Toekomstvisie
• SLO: Voortgezet - Innovatie

• 35–60 min
• Duo's → Hele klas
• 4 activiteiten

Activiteit 01

• Graffitimuur
• 45 min · Kleine groepjes

Groepsvoorspelling: Bandbreedte-impact

Verdeel de klas in kleine groepen en geef feiten over huidige bandbreedtegebruik. Laat groepen kaarten tekenen van toekomstige infrastructuurveranderingen, zoals satellietdekking of nieuwe kabels. Elke groep presenteert en verdedigt hun voorspelling.

Voorspel hoe de toenemende vraag naar bandbreedte de infrastructuur van het internet zal beïnvloeden.

Facilitatietip

Laat tijdens de Groepsvoorspelling minimaal één groep een fysieke kaart van Europa of de wereld gebruiken om glasvezelkabels en satellietlocaties te markeren.

Waar je op moet letten

Start een klassengesprek met de vraag: 'Stel je voor dat AI alle beslissingen neemt over hoe dataverkeer op het internet wordt gerouteerd. Welke drie potentiële voordelen zie je hiervan, en welke drie ethische bezwaren zou je direct hebben?' Laat leerlingen eerst individueel nadenken en daarna in kleine groepen discussiëren.

• Onthouden
• Begrijpen
• Creëren
• Zelfbewustzijn
• Relatievaardigheden

Activiteit 02

• Formeel debat
• 50 min · Duo's

Formeel debat: Ethische AI in Netwerken

Formeer pairs voor en tegen stellingen over AI-netwerkbeheer, zoals 'AI lost privacyproblemen op'. Pairs bereiden argumenten voor met voorbeelden, debatteren 10 minuten en wisselen rollen. Sluit af met klasstemming.

Analyseer de ethische overwegingen bij de ontwikkeling van een 'slimmer' en meer geautomatiseerd internet.

Facilitatietip

Geef het Debat over ethische AI in netwerken een duidelijke structuur met rollen verdeeld per argumentatiepunt, zodat leerlingen zich kunnen focussen op inhoud in plaats van opbouw.

Waar je op moet letten

Geef leerlingen een kaartje waarop staat: 'Beschrijf één technologische innovatie die het internet van de toekomst drastisch kan veranderen. Leg uit waarom deze innovatie nodig is en welke maatschappelijke impact deze zou kunnen hebben.' Verzamel de kaartjes aan het einde van de les.

• Analyseren
• Evalueren
• Creëren
• Zelfmanagement
• Besluitvorming

Activiteit 03

• Graffitimuur
• 60 min · Kleine groepjes

Visie-ontwerp: Internet 2040

In kleine groepen ontwerpen leerlingen een poster met hun internetvisie, inclusief protocollen, AI-rollen en maatschappelijke veranderingen. Ze rechtvaardigen keuzes met SLO-standaarden en presenteren aan de klas.

Ontwerp een visie voor het internet van de toekomst en rechtvaardig de technologische en maatschappelijke veranderingen.

Facilitatietip

Zet bij Visie-ontwerp: Internet 2040 een tijdklok van 10 minuten per fase (ontwerp, rechtvaardiging, presentatie) om deadlines scherp te houden.

Waar je op moet letten

Toon een korte video (2-3 minuten) over de uitdagingen van de huidige internetinfrastructuur (bv. bandbreedtebeperkingen). Vraag leerlingen vervolgens om via een poll of korte schriftelijke reactie: 'Welke van de besproken toekomstige technologieën (bv. edge computing, 6G) zou het meest effectief zijn om het probleem uit de video op te lossen, en waarom?'

• Onthouden
• Begrijpen
• Creëren
• Zelfbewustzijn
• Relatievaardigheden

Activiteit 04

• Graffitimuur
• 35 min · Hele klas

Timeline-bouw: Evolutie Internet

Whole class bouwt een collectieve timeline op het bord met mijlpalen tot 2050. Individuen voegen voorspellingen toe, groepen valideren met bronnen en discussiëren haalbaarheid.

Voorspel hoe de toenemende vraag naar bandbreedte de infrastructuur van het internet zal beïnvloeden.

Facilitatietip

Gebruik bij Timeline-bouw: Evolutie Internet een groot vel papier per groep en laat leerlingen met post-its gebeurtenissen ordenen voordat ze geschiedenis en voorspellingen aan elkaar koppelen.

Waar je op moet letten

Start een klassengesprek met de vraag: 'Stel je voor dat AI alle beslissingen neemt over hoe dataverkeer op het internet wordt gerouteerd. Welke drie potentiële voordelen zie je hiervan, en welke drie ethische bezwaren zou je direct hebben?' Laat leerlingen eerst individueel nadenken en daarna in kleine groepen discussiëren.

• Onthouden
• Begrijpen
• Creëren
• Zelfbewustzijn
• Relatievaardigheden

Enkele opmerkingen over deze eenheid onderwijzen

Leerlingen leren het beste als ze technologie niet als statisch zien, maar als iets dat voortdurend wordt gevormd door menselijke keuzes. Vermijd het presenteren van feiten als onvermijdbaar; benadruk in plaats daarvan dat elke innovatie en elke ethische keuze gevolgen heeft. Onderzoek toont aan dat leerlingen die zelf scenario’s bedenken, beter in staat zijn om onzekerheden te hanteren en kritisch te blijven bij nieuwe informatie.

Succesvolle leerlingen tonen inzicht in de complexiteit van internetontwikkeling door technologische, ethische en maatschappelijke factoren te koppelen aan realistische voorspellingen. Ze kunnen argumenteren met feiten en tegenargumenten bedenken die verder gaan dan oppervlakkige aannames.

---

Pas op voor deze misvattingen

• Tijdens de Groepsvoorspelling: Bandbreedte-impact denken leerlingen soms dat het internet oneindig kan groeien zonder infrastructuurbeperkingen.

  Geef elke groep een fictieve budgetlijst voor infrastructuurupgrades en vraag ze om hun voorspelling te onderbouwen met concrete kosten en beperkingen. Laat ze daarna hun plan vergelijken met bestaande studies over glasvezeluitrol.

• Tijdens het Debat: Ethische AI in Netwerken gaan leerlingen vaak uit van dat AI volledig neutraal en transparant is.

  Geef elk debatteam een kaart met een specifiek voorbeeld van AI-bias (bijvoorbeeld discriminatie in datacenterlocaties) en vraag ze om dit mee te nemen in hun argumentatie. Laat ze vervolgens een tegenargument bedenken dat de bias rechtvaardigt.

• Tijdens Visie-ontwerp: Internet 2040 veronderstellen leerlingen dat de toekomst van het internet volledig voorspelbaar is.

  Geef leerlingen tijdens de ontwerpfase een set willekeurige ‘verstorende factoren’ (zoals een cyberoorlog, een plotselinge wetgeving of een technologische doorbraak) en vraag ze om hun ontwerp hierop aan te passen. Bespreek daarna hoe deze factoren hun voorspellingen beïnvloeden.

---

Methodes gebruikt in dit overzicht

• Graffitimuur
• Formeel debat