Curriculumoverzicht Onderbouw Voortgezet Onderwijs

Organiseer het curriculum voor de onderbouw van het voortgezet onderwijs: structureer eenheden per vak of geïntegreerd, neem mentoruren en SEL mee, en plan voor de transities die tempo en betrokkenheid van adolescente leerlingen beïnvloeden.

All SubjectsVoortgezet onderwijs (vmbo/havo/vwo)

Download de Complete Toolkit

  • Gestructureerde PDF met richtvragen per sectie
  • Printklare lay-out, werkt op scherm en op papier
  • Inclusief pedagogische notities en tips van Flip
4.8|311+ downloads

Wanneer dit sjabloon gebruiken

  • Jaarlijkse curriculumplanning voor de onderbouw (vmbo, havo, vwo)
  • Planning voor leerjaarteams in een team- of dakpanklasstructuur
  • Bij het ontwerpen van onderwijs dat aansluit bij de sociaal-emotionele ontwikkeling van pubers
  • Sectie-overleg voor een doorlopende leerlijn binnen de onderbouwjaren
  • Het afstemmen van het mentorprogramma op het academische curriculum

Secties van het sjabloon

Identificeer het vak, de teamstructuur en de mogelijkheden voor integratie.

Vaknaam en leerjaar (brugklas, 2 of 3):

Teamstructuur (individuele docent, leerjaarteam, vaksectie):

Kansen voor vakoverstijgende projecten:

Verbinding met mentoraat of LOB:

Context van de leerlingpopulatie:

Plan de volgorde van de lesstof over het jaar en houd rekening met de motivatie van pubers.

Najaar (hoge betrokkenheid): Geplande eenheden:

Vroege winter: Geplande eenheden:

Late winter (mogelijke dip): Geplande eenheden (meer structuur? Praktischer?):

Voorjaar (projectfase): Geplande eenheden:

Geschat aantal weken per eenheid:

Breng de dekking van de kerndoelen per eenheid in kaart.

Kerndoelen per eenheid (vakspecifiek of geïntegreerd):

Essentiële vaardigheden (bijv. onderzoek doen, tekstbegrip, samenwerken):

Voorbereiding op de bovenbouw (vaardigheden en kennis):

Verticale aansluiting (PO naar VO en onderbouw naar bovenbouw):

Plan hoe eenheden inspelen op de behoefte aan relevantie, autonomie en sociale verbinding.

Keuzemogelijkheden voor leerlingen (per eenheid):

Actualiteit en identiteit (verbinding met de leefwereld):

Samenwerkingsvormen per eenheid:

Verbinding met mentorlessen of SEL:

Kansen voor leerlinginspraak:

Breng in kaart waar vakken binnen het team of de sectie samenkomen.

Verbinding Nederlands-Maatschappijleer per eenheid:

Verbinding Science-Wiskunde:

Thematische projecten voor alle vakken:

Afstemming tussen mentoraat en vakinhoud:

Benodigde afstemming met collega's:

Plan grote toetsmomenten en mogelijkheden voor zelfreflectie.

Belangrijke toetsen of PTA-onderdelen per eenheid:

Keuze in toetsvormen voor leerlingen:

Kansen voor zelfevaluatie en reflectie:

Portfolio of cumulatieve beoordeling:

Communicatie over verwachtingen en succescriteria:

De visie van Flip

Jaarplanningen voor de onderbouw werken pas echt als ze rekening houden met hoe de puberontwikkeling het leren beïnvloedt, niet alleen de inhoudelijke volgorde. Dit overzicht helpt je om ambitieus werk te plannen op momenten van hoge betrokkenheid en relatiebeheer in te bouwen tijdens de onvermijdelijke motivatiedips. Zo blijven leerlingen het hele jaar verbonden met de lesstof.

Bekijk wat onze AI maakt

Dit Sjabloon Aanpassen

Voor All Subjects

Pas Onderbouw VO jaarplanning toe door de fasetijden en opdrachten aan te passen aan de specifieke eisen van All Subjects.

Over het Onderbouw VO jaarplanning-raamwerk

Het in kaart brengen van het curriculum in de onderbouw wordt vaak bemoeilijkt door vaksecties, verschillende docenten en de unieke ontwikkelingsbehoeften van pubers. In tegenstelling tot het basisonderwijs (waar één leerkracht vakken integreert) en de bovenbouw (waar vakken strikt gescheiden zijn), bevindt de onderbouw zich in een tussenfase met kansen voor zowel vakoverstijgend werken als vakspecifieke diepgang.

Sectieplanning versus teamplanning: Scholen die werken met leerlingteams of vakoverstijgende projecten kunnen gemakkelijker geïntegreerde eenheden plannen dan scholen met een strikte sectiestructuur. Een jaarplanning voor een onderbouwteam laat zien waar Nederlands en geschiedenis aansluiten bij een gemeenschappelijk thema, terwijl een individuele vakdocent zich meer richt op de interne samenhang van het vak.

Mentoraat en sociaal-emotioneel leren (SEL): De meeste scholen in het voortgezet onderwijs hebben mentoruren. De meest effectieve programma's verbinden deze uren met de academische inhoud. Een planning die laat zien waar SEL-lessen aansluiten bij de vakinhoud zorgt voor samenhang, in plaats van dat leerlingen SEL ervaren als iets dat volledig losstaat van hun schoolwerk.

Ontwikkeling van de adolescent: Planningen voor de onderbouw moeten rekening houden met voorspelbare patronen in de betrokkenheid van pubers: hoge motivatie in het najaar, een dip in de late winter en een verhoogde complexiteit (en afleiding) in het voorjaar. Het plannen van ambitieuze projecten in het najaar en actieve projecten in het voorjaar is een slimme strategie voor een goed lestempo.

Verticale leerlijnen: De onderbouw neemt een cruciale positie in binnen de schoolloopbaan. Wat leerlingen in de brugklas en daarna leren, moet voortbouwen op de basis van het basisonderwijs en voorbereiden op de exameneisen in de bovenbouw. Een goed overzicht toont expliciet de verbindingen met de kerndoelen en de overgang naar de tweede fase.

Overgangsmomenten: De brugklas is een groot transitiejaar. Leerlingen die moeten wennen aan verschillende docenten, wisselende lokalen en een vol rooster hebben meer behoefte aan structuur en expliciete groepsvorming dan leerlingen in de tweede of derde klas. De jaarplanning voor de brugklas moet dit weerspiegelen door extra tijd in te ruimen voor sociaal-emotionele vaardigheden en community-building.

Jaarplanning

Visualiseer het volledige schooljaar: organiseer thema's, kerndoelendekking en grote toetsmomenten zodat je het jaar in één oogopslag overziet en hiaten ontdekt vóór het schooljaar begint.

Leerlijn en volgorde

Documenteer de omvang en de volgorde van uw curriculum: wat u onderwijst en in welke volgorde. Zorgt voor samenhangend verticaal leren en consistente dekking tussen klassen en leerjaren.

Onderbouw VO-eenheid

Gedacht voor de onderbouw van het voortgezet onderwijs: combineert inhoudelijke diepgang met de autonomie en relevantie die adolescenten nodig hebben. Met gestructureerde samenwerking, keuzemomenten en verbinding naar hun leefwereld.

Thematische eenheid

Organiseer meerdere weken rond een centraal thema of een essentiële vraag die teksten, vakken en echte situaties verbindt. Leerlingen bouwen duurzaam begrip op als ze dezelfde ideeën in verschillende contexten tegenkomen.

Ervaar de magie van actief leren

Op zoek naar een kant-en-klare les, niet alleen een sjabloon?

De AI van Flip neemt jouw vak, niveau en onderwerp en bouwt een kant-en-klare les met stapsgewijze instructies, discussievragen, een exit ticket en printbare leerlingmaterialen.

Gratis proberen

Veelgestelde vragen

Plan in de eerste 4 tot 6 weken van de brugklas meer expliciete structuur en groepsvorming dan in latere jaren. Brugklassers leren hoe het voortgezet onderwijs werkt (verschillende docenten, kluisjes, plannen) terwijl ze ook de inhoud moeten leren. Houd hier rekening mee door in september minder complexe academische eisen te stellen.
Focus op twee of drie belangrijke integratiemomenten per jaar in plaats van alles te willen coördineren. Eén gezamenlijk project per halfjaar is vaak effectiever dan constante kleine afstemmingen. Gebruik vergadertijd doelgericht: spreek af wat je deelt en wat je onafhankelijk doet.
Plan je meest actieve, praktische en gestructureerde werk in de late winter. Dit is niet het beste moment voor lange, vrije projecten die veel zelfsturing vereisen. Kies liever voor samenwerkingsopdrachten, kortere taken met duidelijke deadlines en inhoud die direct aansluit bij de interesses van de leerlingen.
De jaarplanning moet laten zien hoe de complexiteit toeneemt. Eenheden in de brugklas hebben vaak meer steunstructuren (scaffolding) nodig. In leerjaar 3 moeten eenheden meer zelfstandigheid en abstract denkvermogen vereisen. Maak deze progressie expliciet in je overzicht zodat de verwachtingen helder zijn.
Zoek naar natuurlijke verbanden: de vaardigheid 'perspectief nemen' uit SEL past bij historisch inlevingsvermogen. Zelfmanagement helpt bij onderzoeksprojecten. Sociale vaardigheden zijn essentieel voor practica. Door dit vast te leggen, kunnen mentoren en vakdocenten dezelfde taal spreken.
Pubers moeten kunnen bewegen, praten en keuzes maken. In je jaarplanning kun je vastleggen welke eenheden debatten, practica of ontwerpprojecten bevatten, zodat actief leren een vast onderdeel is van je programma. Dit helpt ook om te voorkomen dat leerlingen weken achter elkaar alleen maar luisteren. Gebruik dit overzicht voor de grote lijnen en Flip voor de concrete lessen die leerlingen betrokken houden.
← Alle lesplan-sjablonenOntdek actieve werkvormen →