Unitplanner Onderbouw Voortgezet Onderwijs

Gedacht voor de onderbouw van het voortgezet onderwijs: combineert inhoudelijke diepgang met de autonomie en relevantie die adolescenten nodig hebben. Met gestructureerde samenwerking, keuzemomenten en verbinding naar hun leefwereld.

All SubjectsVoortgezet onderwijs (vmbo/havo/vwo)

Download de Complete Toolkit

  • Gestructureerde PDF met richtvragen per sectie
  • Printklare lay-out, werkt op scherm en op papier
  • Inclusief pedagogische notities en tips van Flip
4.6|141+ downloads

Wanneer dit sjabloon gebruiken

  • Bij het ontwerpen van een lesserie voor vmbo, havo of vwo onderbouw
  • Wanneer je de betrokkenheid wilt vergroten door leerstof te koppelen aan de actualiteit
  • Om gestructureerde samenwerking en autonomie een vaste plek te geven in je curriculum
  • Bij projecten waarbij leerlingen keuzevrijheid hebben in onderwerp of eindproduct
  • Voor elke docent die een balans zoekt tussen stevige vakkennis en leerlingmotivatie

Secties van het sjabloon

Bepaal het onderwerp, de relevantie voor de leerling en de centrale onderzoeksvraag.

Onderwerp:

De 'Hook' (waarom boeit dit een puber?):

Centrale onderzoeksvraag:

Kerndoelen/Eindtermen:

Link met identiteit of actualiteit:

Noteer de kerndoelen en vertaal deze naar begrijpelijke leerdoelen voor de leerling.

Kerndoelen:

Leerdoelen (in leerlingtaal):

Cognitief niveau (onthouden, begrijpen, toepassen, analyseren, evalueren, creëren):

Interdisciplinaire verbanden:

Plan de leerlijn van de introductie tot de eindopdracht.

Fase 1 (Introductie: hook, voorkennis, onderzoeksvraag):

Fase 2 (Verdieping: onderzoek en vaardigheidsopbouw):

Fase 3 (Toepassing: creatie van product of oplossing):

Fase 4 (Afronding: presentatie en reflectie):

Plan hoe leerlingen van en met elkaar leren via gestructureerde werkvormen.

Groepsstructuren en protocollen:

Sociale vaardigheden om expliciet te oefenen:

Peer-feedback momenten:

Plan voor conflictoplossing:

Individuele verantwoordelijkheid binnen de groep:

Bouw keuzemomenten in om de eigenaarschap te vergroten.

Keuze in onderwerp (binnen welke kaders?):

Keuze in productvorm:

Keuze in onderzoeksrichting:

Presentatievorm:

Beheer van verschillende eindproducten:

Plan formatieve checks en een summatieve taak die recht doet aan authentieke competenties.

Formatieve evaluatie (tussentijds):

Beschrijving eindopdracht:

Kansen voor revisie en verbetering:

Zelfreflectie plan:

Beoordelingscriteria (Rubric):

De visie van Flip

Lessen in de onderbouw werken pas echt als ze respecteren wat adolescenten belangrijk vinden: relevantie, autonomie en sociale verbinding. Deze planner helpt je bij het ontwerpen van eenheden die uitdagend genoeg zijn voor diepgaand leren, maar ook motiverend genoeg zodat leerlingen daadwerkelijk aan de slag willen. Het slaat de brug tussen de verplichte kerndoelen en de belevingswereld van de leerling.

Bekijk wat onze AI maakt

Dit Sjabloon Aanpassen

Voor All Subjects

Pas Onderbouw VO-eenheid toe door de fasetijden en opdrachten aan te passen aan de specifieke eisen van All Subjects.

Over het Onderbouw VO-eenheid-raamwerk

Leerlingen in de onderbouw van het voortgezet onderwijs bevinden zich in een unieke ontwikkelingsfase. Ze zijn in staat tot complex denken, maar hebben meer structuur nodig dan bovenbouwleerlingen. Ze ontwikkelen hun identiteit en hunkeren naar autonomie, terwijl ze tegelijkertijd behoefte hebben aan verbinding en een veilige basis.

Relevantie als drijfveer: Pubers zijn het meest eerlijke publiek in het onderwijs. Als ze het nut van een onderwerp niet inzien, haken ze direct en zichtbaar af. De meest effectieve lessen in de onderbouw starten vanuit een authentieke vraag of een actueel probleem dat deze leeftijdsgroep raakt.

Gestructureerde onafhankelijkheid: Adolescenten hebben behoefte aan 'scaffolded' autonomie: kaders waarbinnen ze echte keuzes kunnen maken. Volledig open opdrachten leiden vaak tot passiviteit, terwijl strikt voorgeschreven taken enkel zorgen voor braaf gedrag zonder echte betrokkenheid. De kracht zit in keuze binnen structuur: leerlingen kiezen het onderwerp binnen een afgebakend thema, of de vorm binnen vastgestelde criteria.

Samenwerking: Sociale relaties staan centraal in de ontwikkeling van de adolescent. Samenwerkend leren is daarom bijzonder effectief, mits goed gestructureerd. Dit betekent niet simpelweg 'werk met een buurman', maar het gebruik van expliciete protocollen voor taakverdeling en het omgaan met meningsverschillen.

Identiteit en actualiteit: Leerlingen in de onderbouw ontdekken wie ze zijn en hoe ze zich verhouden tot de maatschappij. Lessen die de leerstof koppelen aan identiteitsvragen (wiens verhaal wordt hier verteld?) en actuele kwesties zijn vele malen effectiever dan abstracte theorie die losstaat van het nu.

Afwisseling en tempo: De spanningsboog van een puber vraagt om variatie in werkvormen. Een goede eenheid bevat regelmatige transities tussen klassikale instructie, groepswerk en individuele verwerking, waarbij beweging en discussie kernonderdelen zijn.

Thematische eenheid

Organiseer meerdere weken rond een centraal thema of een essentiële vraag die teksten, vakken en echte situaties verbindt. Leerlingen bouwen duurzaam begrip op als ze dezelfde ideeën in verschillende contexten tegenkomen.

Backward Design eenheid

Plan de eenheid vanuit het beoogde eindresultaat. Eerst worden de leerdoelen bepaald, dan de bewijzen van leren en tot slot de lessenreeks. Elke les draagt van dag één bij aan een helder einddoel.

PBL eenheid

Ontwerp een eenheid waarbij leerlingen een echt probleem onderzoeken, een zinvol product maken en dit presenteren aan een authentiek publiek. Projectgestuurd leren in alle fases: lancering, onderzoek, creatie en presentatie.

Ervaar de magie van actief leren

Op zoek naar een kant-en-klare les, niet alleen een sjabloon?

De AI van Flip neemt jouw vak, niveau en onderwerp en bouwt een kant-en-klare les met stapsgewijze instructies, discussievragen, een exit ticket en printbare leerlingmaterialen.

Gratis proberen

Veelgestelde vragen

Houd de cognitieve eisen van het leerdoel constant, maar varieer in de weg ernaartoe. Als het doel is 'evalueer de betrouwbaarheid van een bron', kunnen leerlingen zelf de bron kiezen. De vaardigheid die getoetst wordt blijft hetzelfde.
Besteed expliciet aandacht aan samenwerkingsvaardigheden. Gebruik vaste structuren zoals de Jigsaw-methode of genummerde koppen. Geef leerlingen duidelijke rollen en evalueer na elke sessie niet alleen de inhoud, maar ook het proces.
Vraag het hen direct. Gebruik de eerste 5 minuten van een nieuwe eenheid om te inventariseren wat ze al weten en wat hen raakt. Gebruik actuele media, sociale trends en thema's als rechtvaardigheid en identiteit die cruciaal zijn voor deze leeftijd.
In de onderbouw kunnen leerlingen sociaal-emotioneel jaren uit elkaar liggen. Bied voldoende structuur voor leerlingen die dat nodig hebben, maar laat de kaders open genoeg zodat de meer zelfstandige leerlingen uitgedaagd blijven.
De meeste eenheden duren 3 tot 6 weken. Kortere series werken goed voor specifieke vaardigheden, terwijl langere projecten geschikt zijn voor onderzoekend leren waarbij diepgang tijd kost.
Adolescenten bloeien op bij interactie en eigen inbreng, wat de kern is van actief leren. In plaats van passief luisteren, gaan leerlingen in elke les in debat, op onderzoek uit of bouwen ze iets tastbaars. De missies van Flip zijn specifiek voor deze dynamiek ontworpen: gestructureerd genoeg voor focus, sociaal genoeg voor de puberbehoefte en uitdagend genoeg voor echte groei. Docenten gebruiken deze planner voor de grote lijn en Flip voor de dagelijkse activering.
← Alle lesplan-sjablonenOntdek actieve werkvormen →