Wiskunde · Groep 5

Ideeën voor actief leren

Cijferend Vermenigvuldigen met Meerdere Cijfers

Cijferend vermenigvuldigen met meerdere cijfers vraagt van leerlingen een heldere stap-voor-stap aanpak. Door actieve taken zoals sorteren, modelleren en fouten zoeken leren ze de procedure niet alleen te onthouden maar ook te begrijpen en toe te passen.

• SLO Kerndoelen en Eindtermen
• SLO: Basisonderwijs - Getallen en bewerkingen
• SLO: Basisonderwijs - Basisvaardigheden rekenen

• 20–35 min
• Duo's → Hele klas
• 4 activiteiten

Activiteit 01

• Peer Teaching
• 25 min · Duo's

Paarwerk: Stapkaarten Sorteren

Deel stapkaarten uit met een vermenigvuldigingssom, deelproducten en optelling. Leerlingen sorteren ze in de juiste volgorde en controleren het eindresultaat. Wissel daarna rollen en bespreek verschillen.

Leg de stappen van cijferend vermenigvuldigen van een 3-cijferig getal met een 2-cijferig getal uit.

Facilitatietip

Zorg bij de stapkaarten dat leerlingen eerst de kaarten met de tientallen apart leggen voordat ze vermenigvuldigen.

Waar je op moet letten

Geef leerlingen een som zoals 234 x 15. Vraag hen de uitkomst cijferend te berekenen en op het kaartje te noteren. Vraag daarnaast: 'Waarom zet je een nul bij het tweede deelproduct?'

• Begrijpen
• Toepassen
• Analyseren
• Creëren
• Zelfmanagement
• Relatievaardigheden

Activiteit 02

• Peer Teaching
• 35 min · Kleine groepjes

Small Groups: Manipulatieve Modellen

Geef base-ten blocks of kralen voor een 3x2 som. Leerlingen bouwen deelproducten, verschuiven ze visueel en tellen op. Groepen presenteren hun model aan de klas.

Waarom is het correct plaatsen van de deelproducten cruciaal bij cijferend vermenigvuldigen?

Facilitatietip

Gebruik bij de manipulatieve modellen blokken of rekenrekken om het verschuiven van deelproducten visueel te maken.

Waar je op moet letten

Presenteer een som met een fout, bijvoorbeeld 123 x 24 met een verkeerd geplaatst deelproduct (bv. 246 en 4920, maar de 4920 staat verkeerd). Vraag leerlingen: 'Wat is er mis met deze som en hoe moet het wel?'

• Begrijpen
• Toepassen
• Analyseren
• Creëren
• Zelfmanagement
• Relatievaardigheden

Activiteit 03

• Peer Teaching
• 30 min · Hele klas

Whole Class: Foutenjacht Bingo

Projecteer sommen met fouten op het bord. Leerlingen roepen bingo bij herkenning van fouten zoals verkeerde verschuiving en corrigeren ze collectief.

Analyseer veelvoorkomende fouten bij cijferend vermenigvuldigen en hoe je deze kunt voorkomen.

Facilitatietip

Laat bij de foutenjacht bingo leerlingen in tweetallen samenwerken om elkaars fouten te zoeken en te bespreken.

Waar je op moet letten

Start een klassengesprek met de vraag: 'Stel je moet 567 x 38 uitrekenen. Welke twee grote deelproducten ga je eerst berekenen en waarom?' Luister naar de uitleg over het vermenigvuldigen met de tientallen.

• Begrijpen
• Toepassen
• Analyseren
• Creëren
• Zelfmanagement
• Relatievaardigheden

Activiteit 04

• Peer Teaching
• 20 min · Individueel

Individual: Persoonlijke Werkbladen

Leerlingen lossen 5 sommen op met checklist voor stappen. Kleur gecorrigeerde stappen groen en bespreek één fout per leerling in tweetallen.

Leg de stappen van cijferend vermenigvuldigen van een 3-cijferig getal met een 2-cijferig getal uit.

Facilitatietip

Geef bij persoonlijke werkbladen leerlingen de ruimte om hun eigen tempo te bepalen maar controleer tussentijds hun plaatswaarde-notatie.

Waar je op moet letten

Geef leerlingen een som zoals 234 x 15. Vraag hen de uitkomst cijferend te berekenen en op het kaartje te noteren. Vraag daarnaast: 'Waarom zet je een nul bij het tweede deelproduct?'

• Begrijpen
• Toepassen
• Analyseren
• Creëren
• Zelfmanagement
• Relatievaardigheden

Enkele opmerkingen over deze eenheid onderwijzen

Begin met concrete voorbeelden waar leerlingen zelf kunnen manipuleren met materialen zoals blokken of geld. Laat ze eerst handmatig vermenigvuldigen voordat ze de abstracte notatie introduceren. Vermijd het overslaan van de uitleg over waarom we nullen toevoegen bij het tweede deelproduct. Onderzoek toont aan dat leerlingen die de procedure slechts uit hun hoofd leren vaker fouten maken bij grotere getallen.

Succesvolle leerlingen kunnen een meercijferig getal cijferend vermenigvuldigen met een 1-cijferig getal, de deelproducten correct verschuiven met nullen en deze optellen zonder fouten. Ze kunnen hun werk uitleggen en fouten bij anderen herkennen en corrigeren.

---

Pas op voor deze misvattingen

• Leerlingen vergeten de plaatswaarde bij het tweede deelproduct door het niet te verschuiven met een nul.

  Tijdens Manipulatieve Modellen, gebruik blokken om te laten zien dat het tweede deelproduct eigenlijk tientallen, honderdtallen of duizendtallen vertegenwoordigt. Laat leerlingen de blokken fysiek verschuiven en tel de nul in de notatie.

• Sommigen beginnen met het verkeerde tiental waardoor de hele som fout gaat.

  Tijdens Paarwerk: Stapkaarten Sorteren, geef leerlingen de opdracht om de kaarten met de tientallen eerst te sorteren en te vermenigvuldigen voordat ze de eenheden pakken. Bespreek daarna klassikaal waarom deze volgorde noodzakelijk is.

• Fouten ontstaan door slordig optellen van de deelproducten.

  Tijdens Foutenjacht Bingo, gebruik de sommen op de bingokaarten om leerlingen te laten zien hoe belangrijk het is om de deelproducten zorgvuldig onder elkaar te zetten. Laat ze met potlood en papier de optellingen stap voor stap uitwerken.

---

Methodes gebruikt in dit overzicht

• Peer Teaching