Nederland · SLO Kerndoelen en Eindtermen
Klas 6 VWO Biologie op het Hoogste Niveau: Van Molecuul tot Biosfeer
Een diepgaande verkenning van de biologische complexiteit ter voorbereiding op het centraal eindexamen. De focus ligt op systeemdenken, wetenschappelijke vaardigheden en de integratie van metabolisme, erfelijkheid en ecologische samenhang.
01Stofwisseling en Energie op Cellulair Niveau
Een gedetailleerde analyse van de biochemische processen die het leven aandrijven, met specifieke aandacht voor enzymwerking en energietransport.
Leerlingen identificeren celorganellen en hun functies en vergelijken dier- en plantencellen.
Onderzoek de structuur van het celmembraan en de mechanismen van passief en actief transport van stoffen.
Leerlingen onderzoeken de rol van enzymen als versnellers van chemische reacties in levende organismen en de factoren die hun activiteit beïnvloeden.
Verken de structuur en functie van ATP als de universele energiedrager in biologische systemen.
Leerlingen leren hoe organismen energie vrijmaken uit voedsel, zowel met als zonder zuurstof (verbranding en gisting).
De omzetting van lichtenergie in chemische energie binnen de chloroplasten van foto-autotrofe organismen.
Leerlingen onderzoeken de rol van producenten (zoals planten) en consumenten in ecosystemen en hoe zij energie verkrijgen.
02Moleculaire Genetica en Biotechnologie
Van de structuur van het genoom tot de ethische implicaties van genetische modificatie en CRISPR-technologie.
Leerlingen leren over de structuur van DNA als de drager van erfelijke informatie en de rol ervan bij het doorgeven van eigenschappen.
Leerlingen begrijpen dat genen instructies bevatten voor het maken van eiwitten en dat eiwitten veel functies in het lichaam hebben.
Leerlingen leren dat niet alle genen altijd actief zijn en dat cellen genen kunnen 'aan- en uitzetten' afhankelijk van hun functie.
De oorsprong van genetische diversiteit door recombinatie, mutaties en chromosomale afwijkingen.
Leerlingen leren over enkele veelvoorkomende erfelijke ziekten en afwijkingen en hoe deze worden doorgegeven.
De basisprincipes van overerving van eigenschappen volgens Gregor Mendel.
Leerlingen onderzoeken dat sommige eigenschappen niet eenvoudig dominant of recessief zijn, maar door meerdere genen of omgevingsfactoren worden beïnvloed.
Leerlingen verkennen hoe biotechnologie wordt gebruikt in de landbouw, geneeskunde en voedselproductie, en bespreken de voor- en nadelen.
03Evolutiebiologie en Biodiversiteit
De mechanismen van natuurlijke selectie, soortvorming en de reconstructie van de fylogenetische stamboom.
Verken de belangrijkste evolutionaire mijlpalen, van het ontstaan van leven tot de diversificatie van meercellige organismen.
Onderzoek de verschillende bewijslijnen voor evolutie, zoals fossielen, vergelijkende anatomie en moleculaire biologie.
De mechanismen van natuurlijke selectie en hoe deze leiden tot aanpassingen van organismen aan hun omgeving.
Leerlingen onderzoeken waarom er verschillen zijn tussen individuen binnen dezelfde soort en hoe deze variatie belangrijk is.
Leerlingen leren over het proces van soortvorming, waarbij nieuwe soorten ontstaan uit bestaande soorten door isolatie en aanpassing.
Leerlingen onderzoeken hoe wetenschappers de verwantschap tussen verschillende organismen bepalen en hoe ze deze relaties weergeven.
De organisatie van het leven in rijken, fyla, klassen, orden, families, geslachten en soorten.
De oorzaken en gevolgen van het verlies aan biodiversiteit, inclusief habitatvernietiging en klimaatverandering.
Leerlingen leren over het belang van biodiversiteit en de manieren waarop we planten- en diersoorten kunnen beschermen.
De evolutionaire geschiedenis van de mens, van primaten tot Homo sapiens.
04Ecologie en Duurzaamheid
De dynamiek van ecosystemen, energiestromen en de impact van de mens op de biosfeer.
De componenten van een ecosysteem en de interacties tussen biotische en abiotische factoren.
De overdracht van energie en biomassa tussen organismen in een ecosysteem.
De dynamiek van populatiegroei en de factoren die de populatiegrootte reguleren.
Leerlingen onderzoeken hoe ecosystemen in de loop van de tijd kunnen veranderen, bijvoorbeeld na een verstoring of door natuurlijke processen.
De circulatie van koolstof in de biosfeer en de impact van menselijke activiteiten op het klimaat.
Leerlingen leren over de circulatie van water en zuurstof in de natuur en het belang hiervan voor het leven op aarde.
De circulatie van elementen zoals stikstof en koolstof en de verstoring hiervan door menselijke activiteit.
De principes van duurzame ontwikkeling en de rol van beleid en individuele acties.
05Fysiologie: Homeostase en Regulatie
De complexe regelsystemen van het menselijk lichaam die zorgen voor een stabiel intern milieu.
De basisprincipes van homeostase en de rol van negatieve en positieve terugkoppeling.
De werking van het endocriene systeem en de communicatie tussen cellen via hormonen.
De anatomie van het centrale en perifere zenuwstelsel en hun algemene functies.
Leerlingen leren over de bouw van zenuwcellen en hoe ze elektrische signalen door het lichaam sturen om informatie over te brengen.
Leerlingen onderzoeken hoe zenuwcellen met elkaar communiceren via kleine 'bruggetjes' (synapsen) en chemische stofjes.
De werking van de zintuigen en de verwerking van sensorische informatie door de hersenen.
Leerlingen leren over de rol van hormonen bij het reguleren van emoties en reacties van het lichaam, zoals bij stress.
De hormonale regulatie van de voortplantingscyclus en de stadia van menselijke ontwikkeling.
De anatomie en fysiologie van het hart, bloedvaten en bloedcirculatie.
06Immunologie en Pathologie
De verdedigingsmechanismen van het lichaam tegen ziekteverwekkers en de werking van het immuunsysteem.
De eerste verdedigingslinies van het lichaam tegen ziekteverwekkers, zoals huid, slijmvliezen en fagocyten.
Leerlingen leren over antilichamen als specifieke afweerstoffen die het lichaam maakt om ziekteverwekkers te bestrijden.
De principes van vaccinatie en de ontwikkeling van immunologisch geheugen.
De verschillende typen ziekteverwekkers (bacteriën, virussen, schimmels, parasieten) en hun pathogenese.
Leerlingen leren over allergieën als een overdreven reactie van het immuunsysteem op onschadelijke stoffen en hoe dit zich uit.
Leerlingen leren over het verschil tussen gezonde celgroei en ongecontroleerde celgroei bij kanker, en het belang van een gezonde leefstijl.