Planner voor Onderzoekend Leren

Bouw een eenheid op rond de vragen van de leerlingen zelf. Ze formuleren hypothesen, verzamelen bewijs en bouwen begrip op via gestructureerde onderzoekscycli, begeleid door de docent als coach.

Alle vakkenBasisonderwijs (groep 1-8)Voortgezet onderwijs (vmbo/havo/vwo)

Download de Complete Toolkit

  • Gestructureerde PDF met richtvragen per sectie
  • Printklare lay-out, werkt op scherm en op papier
  • Inclusief pedagogische notities en tips van Flip
4.5|778+ downloads

Wanneer dit sjabloon gebruiken

  • Bèta-vakken rondom toetsbare vragen en experimenteel onderzoek
  • Mens en Maatschappij vakken waarbij leerlingen bronnen vanuit verschillende perspectieven onderzoeken
  • Taalonderwijs waarbij leerlingen eigen onderzoeksvragen uitwerken en presenteren
  • Elke eenheid waarbij je de autonomie en het eigenaarschap van leerlingen wilt vergroten
  • Wanneer er ruimte is in de manier waarop leerlingen hun begrip mogen aantonen

Secties van het sjabloon

Bepaal de overkoepelende vraag en de reikwijdte van de eenheid. Wat gaan de leerlingen onderzoeken?

Anker-vraag (door docent of gezamenlijk opgesteld):

Duur van de eenheid:

Kerndoelen en leerlijnen:

Welke voorkennis hebben de leerlingen al?

Plan activiteiten die achtergrondkennis opbouwen en nieuwsgierigheid opwekken voordat het onderzoek start.

Activiteiten voor achtergrondkennis (video's, teksten, demo's, excursie):

De 'hook' of prikkelende start:

Welke 'need-to-know' vragen zullen leerlingen genereren?

Begeleid leerlingen bij het formuleren van hun eigen vragen en het plannen van hun onderzoek.

Activiteit voor het genereren van vragen:

Hoe leerlingen hun vragen aanscherpen en focussen:

Onderzoeksaanpak (experiment, bronnenonderzoek, interview, observatie):

Groepsindeling en rollen:

De hoofdfase van het onderzoek: breng de lessen in kaart waarin leerlingen bewijs verzamelen of experimenten uitvoeren.

Planning per week:

Structuur voor gegevensverzameling (logboek, labnotities, interviewverslagen):

Checkpoints en formatieve evaluatiemomenten:

Mini-lessen ter ondersteuning van onderzoeksvaardigheden:

Plan activiteiten waarbij leerlingen hun bewijs analyseren en conclusies trekken.

Activiteit voor data-analyse:

Structuur voor bewijsvoering (stelling, bewijs, redenering):

Hoe verbinden leerlingen bevindingen aan de anker-vraag:

Protocollen voor groepsdiscussies:

Plan hoe leerlingen hun bevindingen presenteren en hoe je het proces en de inhoudelijke kennis beoordeelt.

Presentatievorm (poster, verslag, debat, presentatie, publicatie):

Beoordelingscriteria (vakinhoud, onderzoeksvaardigheden, communicatie):

Publiek:

Reflectievragen:

De visie van Flip

Onderzoekend leren slaagt wanneer leerlingen worstelen met vragen die hen echt raken en wanneer er genoeg structuur is om die worsteling ergens toe te laten leiden. Deze planner helpt je een eenheid te ontwerpen die leerlingen echte regie geeft over hun onderzoek, terwijl de kerndoelen behaald worden en het leerproces zichtbaar blijft.

Bekijk wat onze AI maakt

Dit Sjabloon Aanpassen

Voor Alle vakken

Pas Onderzoekende eenheid toe door de fasetijden en opdrachten aan te passen aan de specifieke eisen van Alle vakken.

Over het Onderzoekende eenheid-raamwerk

Onderzoekend leren stelt de vragen van leerlingen centraal. In plaats van een door de docent gestuurde volgorde van leerstof, onderzoeken leerlingen vragen die hen echt interesseren. De docent fungeert hierbij als coach die structuur, bronnen en feedback biedt.

Het spectrum van onderzoek: Onderzoekend leren is geen alles-of-niets aanpak. Bij gestructureerd onderzoek krijgen leerlingen een vraag en de stappen aangereikt. Bij geleid onderzoek krijgen ze de vraag, maar bepalen ze zelf de methode. Bij open onderzoek formuleren leerlingen hun eigen vragen. Deze planner ondersteunt alle drie de vormen.

De onderzoekscyclus: Goede eenheden volgen een herkenbaar patroon: oriënteren (nieuwsgierigheid wekken), conceptualiseren (vragen stellen), onderzoeken (bewijs verzamelen), concluderen (betekenis geven) en discussiëren (delen en verdedigen). Deze planner brengt deze boog in kaart voor jouw planning.

Regie en kerndoelen: De grootste angst bij onderzoekend leren is het verlies van controle over de leerstof. De kern is dat leerlingen die zelf een vraag onderzoeken, de stof dieper verwerken en langer onthouden. Onderzoekend leren slaat de inhoud niet over, maar plaatst deze in een betekenisvolle context.

Documentatie van het proces: Onderzoekende eenheden hebben structuur nodig om het proces vast te leggen: logboeken, onderzoeknotities of digitale portfolio's. Zonder documentatie lijkt onderzoek op vrije tijd: met documentatie wordt het denken zichtbaar.

Eigenaarschap door vragen: De meest boeiende projecten bevatten vragen van leerlingen zelf. Zelfs als het hoofdonderwerp vaststaat, vergroot het toestaan van eigen deelvragen de betrokkenheid enorm.

Deze planner helpt je bij het ontwerpen van een onderzoekscyclus die strak genoeg is voor regie, maar open genoeg voor echte ontdekkingen.

Thematische eenheid

Organiseer meerdere weken rond een centraal thema of een essentiële vraag die teksten, vakken en echte situaties verbindt. Leerlingen bouwen duurzaam begrip op als ze dezelfde ideeën in verschillende contexten tegenkomen.

PBL eenheid

Ontwerp een eenheid waarbij leerlingen een echt probleem onderzoeken, een zinvol product maken en dit presenteren aan een authentiek publiek. Projectgestuurd leren in alle fases: lancering, onderzoek, creatie en presentatie.

Naturwetenschappen eenheid

Ontwerp een natuurwetenschap­pelijke eenheid verankerd in een waarneembaar verschijnsel. Leerlingen gebruiken onderzoeksvaardigheden om te onderzoeken, te verklaren en toe te passen. De onderzoeksvraag verbindt elke les.

Backward Design eenheid

Plan de eenheid vanuit het beoogde eindresultaat. Eerst worden de leerdoelen bepaald, dan de bewijzen van leren en tot slot de lessenreeks. Elke les draagt van dag één bij aan een helder einddoel.

Ervaar de magie van actief leren

Op zoek naar een kant-en-klare les, niet alleen een sjabloon?

De AI van Flip neemt jouw vak, niveau en onderwerp en bouwt een kant-en-klare les met stapsgewijze instructies, discussievragen, een exit ticket en printbare leerlingmaterialen.

Gratis proberen

Veelgestelde vragen

Dit hangt af van het niveau, de ervaring met onderzoekend leren en de kerndoelen. Zelfs beperkte keuze (kiezen uit 5 opties) verhoogt de betrokkenheid al aanzienlijk vergeleken met helemaal geen keuze.
Dit is vaak een teken van echte betrokkenheid. Als de vraag relevant is, volg deze dan samen met de leerlingen, maar bewaak of de belangrijkste leerdoelen nog steeds aan bod komen. De beste leermomenten zijn vaak onverwacht.
Verweef instructie in het onderzoek via mini-lessen die inspelen op 'need-to-know' vragen. Als leerlingen vragen hoe iets werkt, is dat hét moment voor instructie binnen de context van hun eigen onderzoek.
Te weinig structuur tijdens de onderzoeksfase. Leerlingen hebben concrete tools nodig voor documentatie, duidelijke checkpoints en criteria voor wat een goed onderzoek inhoudt. Zonder structuur verwatert het proces.
Beoordeel het proces en de vaardigheden (vragen stellen, bewijs verzamelen, concluderen) met een algemene rubric. Beoordeel de vakkennis op basis van de kernconcepten waar elk onderzoek naar terugverwijst.
Beide gaan uit van het principe dat leerlingen zelf begrip bouwen door te doen. Het verschil zit in de schaal. Een onderzoekende eenheid structureert weken aan onderzoek rond een centrale vraag. Flip-missies structureren individuele lessen als actieve opdrachten waarin leerlingen debatteren of bouwen. Veel docenten gebruiken onderzoekend leren voor het kader van de eenheid en Flip voor de dagelijkse missies die elke sessie gefocust en productief houden.
← Alle lesplan-sjablonenOntdek actieve werkvormen →