Curriculum-map Natuurwetenschappen

Organiseer het natuurwetenschappelijk curriculum voor het jaar: plan eenheden op basis van verschijnselen, driedimensioneel leren en onderzoeksvaardigheden met coherente verbindingen tussen de grote vakinhoudelijke ideeën.

Natuur en TechniekScheikundeNatuurkundeBiologieBasisonderwijs (groep 1-8)Voortgezet onderwijs (vmbo/havo/vwo)

Download de Complete Toolkit

  • Gestructureerde PDF met richtvragen per sectie
  • Printklare lay-out, werkt op scherm en op papier
  • Inclusief pedagogische notities en tips van Flip
4.8|845+ downloads

Wanneer dit sjabloon gebruiken

  • Jaarlijkse curriculumplanning voor natuurwetenschappelijke vakken
  • Het in kaart brengen van doorlopende leerlijnen tussen verschillende leerjaren
  • Sectie-overleg voor een consistente uitvoering van het programma
  • Wanneer verschijnsel-gestuurd onderwijs expliciet moet worden ingepland
  • Ontwikkeling van een nieuw vakonderdeel of herziening van het PTA

Secties van het sjabloon

Identificeer de cursus, het referentiekader (zoals de kerndoelen of eindtermen) en de belangrijkste kernideeën voor het jaar.

Vaknaam en leerjaar:

Referentiekader (SLO kerndoelen of examenprogramma):

Belangrijkste vakinhoudelijke kernideeën:

Domeinen (bijv. materie, leven, aarde, techniek):

Overkoepelende jaarthema's of grote vragen:

Plan elke eenheid met het bijbehorende anker-verschijnsel en de belangrijkste leerdoelen.

Eenheid 1: Verschijnsel (wat observeren de leerlingen), kernconcepten, tijdsduur:

Eenheid 2:

...

Verbindingen tussen verschijnselen over de eenheden heen:

Seizoensgebonden of kalender-afhankelijke fenomenen (onderbouwing timing):

Breng de vakinhoud, onderzoeksvaardigheden en overkoepelende concepten in kaart per eenheid.

Kerninhoud per eenheid:

Primaire onderzoeksvaardigheid per eenheid:

Overkoepelende concepten (bijv. patronen, systemen) per eenheid:

Fasering: introductie vs. verdieping vs. zelfstandige toepassing:

Rode draden door het jaar heen:

Plan de belangrijkste onderzoeken, practica en hands-on ervaringen gedurende het jaar.

Belangrijke practica per eenheid (type, materialen, duur):

Veiligheidsmodules (wanneer en welke instructie):

Veldwerk of buitenonderzoek:

Gebruik van technologie (sensoren, simulaties):

Materialen om tijdig te reserveren of voor te bereiden:

Koppel de leerdoelen aan eenheden en plan de manier van toetsen en beoordelen.

Prestatieverwachtingen per eenheid:

Summatieve toetsvorm per eenheid:

Formatieve evaluatietools door het jaar heen:

Mogelijkheden voor wetenschappelijk argumenteren (bijv. Claim-Evidence-Reasoning):

Eindopdracht of profielwerkstuk-voorbereiding:

Breng ontwerpuitdagingen en verbindingen met de echte wereld in kaart.

Ontwerpopdrachten of technische uitdagingen:

Relatie met maatschappelijke vraagstukken (duurzaamheid, gezondheid):

Interdisciplinaire verbindingen (wiskunde, taal, maatschappijleer):

Contacten met lokale bedrijven of de omgeving:

De visie van Flip

Curriculum-maps voor natuurwetenschappen werken het best wanneer ze driedimensionaal leren zichtbaar maken over het hele jaar, in plaats van alleen een lijst met onderwerpen te zijn. Deze map toont welke verschijnselen de basis vormen van elke eenheid, hoe onderzoeksvaardigheden groeien naar zelfstandigheid en welke concepten als rode draad fungeren. Het helpt docenten om van 'leerstof zenden' over te stappen naar 'actief ontdekken'.

Bekijk wat onze AI maakt

Dit Sjabloon Aanpassen

Voor Natuur en Techniek

Natuur jaarplanning past goed bij praktijkwerk: de gestructureerde fasen houden het onderzoek gericht, met ruimte voor de nieuwsgierigheid van leerlingen.

Voor Scheikunde

Natuur jaarplanning past goed bij praktijkwerk: de gestructureerde fasen houden het onderzoek gericht, met ruimte voor de nieuwsgierigheid van leerlingen.

Voor Natuurkunde

Natuur jaarplanning past goed bij praktijkwerk: de gestructureerde fasen houden het onderzoek gericht, met ruimte voor de nieuwsgierigheid van leerlingen.

Over het Natuur jaarplanning-raamwerk

Het in kaart brengen van een natuurwetenschappelijk curriculum binnen een driedimensionaal kader vereist een andere aanpak dan traditionele modellen die gericht zijn op het simpelweg afvinken van leerstof. De kernvraag is niet alleen "wat behandel ik?", maar ook "welke verschijnselen gaan leerlingen onderzoeken, welke wetenschappelijke praktijken ontwikkelen ze en welke overkoepelende concepten geven hun denken samenhang over de verschillende eenheden heen?"

Driedimensionale samenhang: Elke eenheid in een goed doordacht curriculum moet drie dimensies ontwikkelen: de vakinhoudelijke kernideeën, de onderzoeks- en ontwerpvaardigheden (onderzoeken, redeneren, communiceren) en de overkoepelende concepten (zoals patronen, oorzaak en gevolg, systemen). De jaarplanning laat zien hoe deze dimensies zich gedurende het jaar ontwikkelen, in plaats van alleen te tonen welke inhoud in welke week aan bod komt.

Sequentie van verschijnselen: Eenheden moeten worden georganiseerd rondom anker-verschijnselen: echte, waarneembare gebeurtenissen die leerlingen onderzoeken om begrip op te bouwen. De planning identificeert het verschijnsel voor elke eenheid en toont hoe het onderzoek naar opeenvolgende fenomenen leidt tot een steeds geavanceerder begrip van de kernconcepten.

Progressie in vaardigheden: Wetenschappelijke vaardigheden moeten over meerdere eenheden worden ontwikkeld, met toenemende complexiteit en zelfstandigheid. Een curriculum-map laat zien wanneer een vaardigheid wordt geïntroduceerd, waar deze wordt verdiept en waar van leerlingen wordt verwacht dat ze deze zelfstandig toepassen. Leerlingen leren niet in één les hoe ze een onderzoek ontwerpen; ze ontwikkelen deze praktijk gedurende het hele schooljaar.

Overkoepelende conceptuele lijnen: Concepten zoals systemen, schaal en energie zijn het meest effectief wanneer ze als analytisch instrument terugkeren in verschillende eenheden. De planning identificeert welke concepten als een rode draad door het jaar lopen, zodat leerlingen een duurzame manier van denken over de natuurlijke wereld ontwikkelen.

Veiligheid en practicumplanning: Een goede jaarplanning bevat ook de organisatie van de veiligheid. Het identificeert welke eenheden specifieke veiligheidsinstructies vereisen, welke materialen tijdig moeten worden besteld en waar en wanneer de practica plaatsvinden in het jaarrooster.

Jaarplanning

Visualiseer het volledige schooljaar: organiseer thema's, kerndoelendekking en grote toetsmomenten zodat je het jaar in één oogopslag overziet en hiaten ontdekt vóór het schooljaar begint.

Leerlijn en volgorde

Documenteer de omvang en de volgorde van uw curriculum: wat u onderwijst en in welke volgorde. Zorgt voor samenhangend verticaal leren en consistente dekking tussen klassen en leerjaren.

Naturwetenschappen eenheid

Ontwerp een natuurwetenschap­pelijke eenheid verankerd in een waarneembaar verschijnsel. Leerlingen gebruiken onderzoeksvaardigheden om te onderzoeken, te verklaren en toe te passen. De onderzoeksvraag verbindt elke les.

Onderzoekende eenheid

Bouw een eenheid op rond de vragen van de leerlingen zelf. Ze formuleren hypothesen, verzamelen bewijs en bouwen begrip op via gestructureerde onderzoekscycli, begeleid door de docent als coach.

Ervaar de magie van actief leren

Op zoek naar een kant-en-klare les, niet alleen een sjabloon?

De AI van Flip neemt jouw vak, niveau en onderwerp en bouwt een kant-en-klare les met stapsgewijze instructies, discussievragen, een exit ticket en printbare leerlingmaterialen.

Gratis proberen

Veelgestelde vragen

Sommige fenomenen raken aan zowel natuurkunde, scheikunde als biologie. Kies in dat geval de volgorde die de beste basis legt voor wat volgt. Leerlingen die eerst energie begrijpen voordat ze ecologie bestuderen, kunnen diepere verbindingen leggen in beide domeinen.
Identificeer welke vaardigheden in elke eenheid centraal staan en plan een expliciete progressie. In de eerste eenheid hoeven leerlingen nog niet zelfstandig een onderzoek te ontwerpen, maar tegen het einde van het jaar moet dit met minimale ondersteuning kunnen. Bouw de steun (scaffolding) langzaam af.
Ontwerpen werkt het best wanneer het volgt op de theorie, zodat leerlingen hun kennis kunnen toepassen. Plaats ontwerpuitdagingen na de eenheden waarin de relevante kernconcepten zijn geleerd, zodat ze ontwerpen op basis van wetenschappelijke inzichten en niet alleen op intuïtie.
Plan expliciete veiligheidslessen direct voorafgaand aan eenheden met practicumwerk of chemische stoffen. Koppel specifieke onderwerpen zoals oogbescherming of brandveiligheid aan de relevante eenheden. Ga er niet vanuit dat ze dit vorig jaar al hebben geleerd: herhaal het in de juiste context.
Stem af met collega's van andere vakken. Natuurwetenschappelijke eenheden met data-analyse sluiten aan bij statistiek bij wiskunde. Eenheden die draaien om argumentatie passen bij schrijfvaardigheid bij Nederlands. Deze verbindingen zijn het krachtigst als ze gepland zijn en niet toevallig ontstaan.
Natuurwetenschappen en actief leren zijn onlosmakelijk verbonden. In je curriculum-map kun je vastleggen welke eenheden draaien om practica, welke om veldwerk en welke om ontwerpuitdagingen. Door dit op jaar-niveau te plannen, zorg je dat leerlingen hun onderzoeksvaardigheden stapsgewijs opbouwen in plaats van steeds hetzelfde type activiteit te herhalen. Gebruik deze map voor het grote overzicht en Flip om de individuele lessen te genereren die elk onderzoek tot leven wekken.
← Alle lesplan-sjablonenOntdek actieve werkvormen →