Probleemgestuurd onderwijs
Complexe vraagstukken aanpakken zonder vaststaande oplossing
In een oogopslag
Duur
35–60 min
Groepsgrootte
12–32 leerlingen
Inrichting van de ruimte
Groepstafels met toegang tot bronnen en onderzoeksmateriaal
Materialen
- Probleemscenario of casusbeschrijving
- WKW-schema (Wat weet ik al, Wat wil ik weten) of onderzoekskader
- Bronnenlijst of mediatheek
- Format voor de oplossingspresentatie
Taxonomie van Bloom
Sociaal-emotionele competenties
Wat is Probleemgestuurd onderwijs?
Problem-Based Learning (PBL) is een leerlinggerichte instructiestrategie waarbij leerlingen kennis en probleemoplossende vaardigheden ontwikkelen door complexe, realistische uitdagingen aan te pakken. Het werkt door de rol van de leraar te veranderen van zender naar facilitator, waarbij cognitieve dissonantie wordt ingezet om intrinsieke motivatie en diep conceptueel begrip te stimuleren. In tegenstelling tot traditionele modellen begint PBL met het probleem in plaats van met de uitleg. Dit dwingt leerlingen om te identificeren wat ze al weten en wat ze nog moeten leren om tot een oplossing te komen. Deze methodiek is zeer effectief omdat het de professionele praktijk nabootst: leerlingen moeten multidisciplinaire kennis toepassen in een samenwerkingsverband. Door het leren te situeren in authentieke contexten, verbetert PBL het onthouden op de lange termijn en de transfer van vaardigheden naar nieuwe situaties. Onderzoek wijst uit dat hoewel leerlingen in het begin moeite kunnen hebben met de onduidelijkheid van het proces, de zelfsturende leergewoonten die hieruit voortvloeien leiden tot superieur kritisch denken en metacognitieve vaardigheden. Uiteindelijk verandert PBL het klaslokaal in een laboratorium voor onderzoek, waar het proces van ontdekken net zo waardevol is als de uiteindelijke oplossing.
Ideaal voor
Wanneer gebruik je het?
Leeftijdsgroepen
Geschikte vakken
Hoe voer je een Probleemgestuurd onderwijs uit?
Presenteer het 'slecht gestructureerde' probleem
Introduceer een complex scenario uit de praktijk waarvoor niet één juist antwoord bestaat. Dit prikkelt de nieuwsgierigheid en maakt duidelijk waar de hiaten in de huidige kennis van de leerlingen zitten.
Stel een 'Need-to-Know'-lijst op
Begeleid een brainstormsessie waarin leerlingen categoriseren wat ze al weten, wat ze nog moeten uitzoeken en wat hun eerste hypothesen zijn.
Verdeel rollen en vorm groepen
Verdeel de klas in kleine teams en wijs specifieke rollen toe (bijv. onderzoeker, notulist, voorzitter) om individuele verantwoordelijkheid te waarborgen.
Voer zelfstandig onderzoek uit
Geef toegang tot bronnen en geef leerlingen de tijd om de 'need-to-know'-punten te onderzoeken. Ze verzamelen data om hun hypothesen te bevestigen of te weerleggen.
Synthetiseer en herhaal
Breng de teams weer bij elkaar om bevindingen te delen, de eerste ideeën te heroverwegen en de oplossingsstrategie aan te scherpen op basis van nieuw bewijs.
Presenteer de voorgestelde oplossing
Laat groepen hun bevindingen en oplossingen presenteren aan een authentiek publiek, waarbij ze hun redenering onderbouwen en reageren op tegenargumenten.
Begeleid metacognitieve reflectie
Leid een evaluatiegesprek waarin leerlingen reflecteren op hun leerproces, de effectiviteit van de samenwerking en hoe ze soortgelijke problemen in de toekomst zouden aanpakken.
Wetenschappelijke onderbouwing
Hmelo-Silver, C. E.
2004 · Educational Psychology Review, 16(3), 235-266
PBL helpt leerlingen bij het ontwikkelen van flexibele kennis, effectieve probleemoplossende vaardigheden, zelfsturend leervermogen en samenwerkingsvaardigheden door middel van ondersteund onderzoek.
Walker, A., Leary, H.
2009 · Interdisciplinary Journal of Problem-Based Learning, 3(1), 12-43
Uit deze meta-analyse bleek dat PBL-leerlingen consequent beter scoren dan traditionele leerlingen op klinische prestaties en het onthouden van kennis op de lange termijn.
Strobel, J., van Barneveld, A.
2009 · Interdisciplinary Journal of Problem-Based Learning, 3(1), 44-58
PBL is aanzienlijk effectiever dan traditionele instructie voor het onthouden van kennis op de lange termijn en de ontwikkeling van professionele vaardigheden.
Onderwerpen die goed passen bij Probleemgestuurd onderwijs
Bekijk curriculumonderwerpen waarbij Probleemgestuurd onderwijs een aanbevolen actieve leerstrategie is.
Zorg voor de aarde
Groep 5 · Ontdekkingsreis door Nederland: Ruimte en Samenleving
Infrastructuur en Files
Groep 6 · Ontdekkingsreis door Nederland en Europa
Afval en de Circulaire Economie
Groep 7 · De Wereld in Kaart: Ruimte, Mens en Milieu
Ruimte voor de Rivier
Groep 8 · De Wereld in Kaart: Ontdekkingsreis door Groep 8
Afstand en Schaal
Klas 1 VWO · De Wereld in Kaart: Ontdekking van de Aarde
Klimaatverandering en Adaptatie
Klas 2 VWO · De Wereld in Beweging: Dynamiek en Diversiteit
Voedselvoorziening en Water
Klas 2 VWO · De Wereld in Beweging: Dynamiek en Diversiteit
Aardbevingen en Tsunami's
Klas 3 VWO · De Wereld in Beweging: Ruimte, Macht en Milieu
Architecturale Constructies
Groep 8 · Blikopener: Creatieve Expressie en Kunstbeschouwing
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen Problem-Based Learning en Project-Based Learning?
Hoe beoordeel ik leerlingen in een Problem-Based Learning omgeving?
Wat zijn de voordelen van Problem-Based Learning voor leerlingen?
Hoe houd ik de regie in de klas tijdens Problem-Based Learning?
Is Problem-Based Learning geschikt voor alle leerjaren?
Genereer een Missie met Probleemgestuurd onderwijs
Gebruik Flip Education om een volledig Probleemgestuurd onderwijs lesplan te maken, afgestemd op jullie curriculum en klaar voor gebruik in de klas.