Nederland · SLO Kerndoelen en Eindtermen
Klas 4 VWO Van Jagers tot Verlichting: De Vorming van de Westerse Wereld
Van de vroegste prehistorie (tot ~10.000 v.Chr.) door de Neolithische Revolutie tot de vroege stedelijke beschavingen van Mesopotamië, Egypte en de Indusvallei. Tijdsperiode: Prehistorie t/m ~1500 v.Chr.
01De Dageraad van de Mensheid en de Eerste Beschavingen
Een verkenning van de eerste menselijke samenlevingen, de radicale overgang van een nomadisch bestaan naar landbouwgemeenschappen, en de opkomst van de vroege stedelijke beschavingen in Mesopotamië en Egypte.
Leerlingen onderzoeken de sociale structuur en overlevingstechnieken van de eerste mensen in de natuur.
Leerlingen analyseren prehistorische kunstuitingen zoals grotschilderingen en Venusbeeldjes om inzicht te krijgen in vroege menselijke overtuigingen en rituelen.
Leerlingen onderzoeken de overgang naar landbouw en de ingrijpende gevolgen voor de menselijke vestigingspatronen en samenleving.
Leerlingen analyseren de lange termijn gevolgen van de landbouwrevolutie, zoals bevolkingsgroei, nieuwe technologieën en de impact op het milieu.
Leerlingen bestuderen het ontstaan van steden in Mesopotamië, de ontwikkeling van irrigatielandbouw en de rol van tempels.
Leerlingen onderzoeken de uitvinding van het schrift (spijkerschrift) en de ontwikkeling van vroege wetboeken zoals de Codex Hammurabi.
Leerlingen bestuderen de unieke beschaving van het Oude Egypte, de rol van de Nijl, het faraoschap en de religieuze overtuigingen.
Leerlingen verkennen de beschavingen van de Indusvallei (Harappa en Mohenjo-Daro) en andere vroege culturen in Azië, met aandacht voor hun unieke kenmerken en mysteriën.
02De Klassieke Oudheid
De ontwikkeling van het Griekse wetenschappelijke denken en de opkomst van het Romeinse Imperium.
Leerlingen onderzoeken de structuur van de Griekse stadstaten, met een focus op de Atheense democratie en haar beperkingen.
Leerlingen bestuderen de geboorte van het rationele denken bij Griekse filosofen zoals Socrates, Plato en Aristoteles en hun invloed op de westerse gedachte.
Leerlingen verkennen de esthetische en culturele prestaties van de Grieken, inclusief hun bijdragen aan architectuur, beeldhouwkunst en drama.
Leerlingen bestuderen de vroege geschiedenis van Rome, de structuur van de Romeinse Republiek en de eerste fasen van haar expansie.
Leerlingen onderzoeken de overgang van Republiek naar Keizerrijk, de Pax Romana en de verspreiding van de Grieks-Romeinse cultuur.
Leerlingen analyseren de interne en externe factoren die leidden tot de uiteindelijke instorting van het West-Romeinse Rijk.
Leerlingen bestuderen de oorsprong en ontwikkeling van het Jodendom, de kernprincipes en de relatie met andere culturen in de oudheid.
Leerlingen onderzoeken de opkomst van het Christendom binnen het Romeinse Rijk, de vervolgingen en de uiteindelijke acceptatie als staatsreligie.
03De Middeleeuwse Wereld
De vorming van Europa door feodalisme, de macht van de kerk en de opkomst van de islam.
Leerlingen onderzoeken de periode na de val van het West-Romeinse Rijk, de volksverhuizingen en de pogingen tot herstel van een centraal gezag (bijv. Karel de Grote).
Leerlingen bestuderen de sociaal-economische en politieke organisatie van de vroege middeleeuwen, inclusief de relaties tussen heren en vazallen en het leven op het platteland.
Leerlingen onderzoeken de centrale rol van de Katholieke Kerk in het middeleeuwse leven, haar hiërarchie, invloed op cultuur en politiek, en de Investituurstrijd.
Leerlingen bestuderen de oorsprong van de islam, de profeet Mohammed en de snelle verspreiding van het Arabische rijk.
Leerlingen verkennen de bloei van de islamitische wetenschap, filosofie en kunst, en de overdracht van kennis naar Europa.
Leerlingen onderzoeken de oorzaken, het verloop en de langetermijngevolgen van de Kruistochten voor zowel Europa als het Midden-Oosten.
Leerlingen bestuderen de oorzaken van de stedelijke groei in de hoge middeleeuwen, de opkomst van de handel en de rol van gilden.
Leerlingen onderzoeken de processen van staatsvorming en centralisatie in de late middeleeuwen, met aandacht voor de strijd tussen vorsten en steden/adel.
Leerlingen analyseren de oorzaken en de ingrijpende demografische, economische en sociale gevolgen van de Zwarte Dood in de 14e eeuw.
04Nieuwe Horizonnen
De Renaissance, de ontdekkingsreizen en de religieuze hervormingen die Europa transformeerden.
Leerlingen onderzoeken de herontdekking van de klassieke oudheid en de verandering van het mensbeeld, met een focus op kunst en architectuur in Italië.
Leerlingen bestuderen de filosofische stroming van het humanisme en de verschuiving van een theocentrisch naar een antropocentrisch wereldbeeld.
Leerlingen onderzoeken de economische, religieuze en technologische motieven die leidden tot de Europese ontdekkingsreizen.
Leerlingen bestuderen de reizen van Columbus, de eerste contacten met inheemse volkeren en de ingrijpende gevolgen van de Columbiaanse uitwisseling.
Leerlingen onderzoeken de kritiek van Maarten Luther en Johannes Calvijn op de Katholieke Kerk en de theologische verschillen die leidden tot de splitsing.
Leerlingen bestuderen de politieke, sociale en religieuze gevolgen van de Reformatie, inclusief de godsdienstoorlogen en de reactie van de Katholieke Kerk (Contrareformatie).
05De Gouden Eeuw en het Absolutisme
De bloei van de Nederlandse Republiek tegenover de opkomst van absolute vorsten in Europa.
Leerlingen onderzoeken de politieke, religieuze en economische oorzaken die leidden tot de opstand van de Nederlanden tegen de Spaanse overheersing.
Leerlingen bestuderen de belangrijkste gebeurtenissen en figuren van de Nederlandse Opstand, inclusief de rol van Willem van Oranje en de vorming van de Republiek.
Leerlingen onderzoeken de economische bloei van de Nederlandse Republiek, de rol van de VOC en WIC, en de ontwikkeling van het handelskapitalisme.
Leerlingen verkennen de culturele bloei van de Gouden Eeuw, inclusief schilderkunst, wetenschap en de relatieve religieuze tolerantie.
Leerlingen bestuderen de centralisatie van de macht onder Lodewijk XIV in Frankrijk, het concept van het 'Droit Divin' en de rol van Versailles.
Leerlingen onderzoeken de nieuwe manier van wetenschappelijk onderzoek, de ontwikkeling van de empirische methode en de bijdragen van figuren als Newton en Galilei.
Leerlingen bestuderen het economische systeem van mercantilisme en de verdere ontwikkeling van het Europese kolonialisme in de 17e eeuw.
06Verlichting en Revolutie
Het tijdperk van de rede en de grote democratische revoluties die de moderne wereld inluidden.
Leerlingen onderzoeken de nieuwe ideeën over mens, maatschappij, politiek en godsdienst van verlichte denkers zoals Locke, Rousseau en Montesquieu.
Leerlingen bestuderen hoe sommige vorsten probeerden verlichte ideeën toe te passen in hun bestuur zonder hun absolute macht op te geven, zoals Frederik de Grote en Catharina de Grote.
Leerlingen onderzoeken de oorzaken, het verloop en de gevolgen van de Amerikaanse Onafhankelijkheidsoorlog en de vorming van de Verenigde Staten.
Leerlingen bestuderen de sociaal-economische, politieke en culturele triggers die leidden tot de uitbraak van de Franse Revolutie.
Leerlingen onderzoeken de verschillende fasen van de Franse Revolutie, van de bestorming van de Bastille tot de Terreur en de opkomst van Napoleon.
Leerlingen bestuderen de geschiedenis van de trans-Atlantische slavenhandel, de economische motieven en de menselijke kosten.
Leerlingen onderzoeken de opkomst van de beweging voor afschaffing van de slavernij en de argumenten van abolitionisten.